วัดศรีสุทธาวาส
สภาพฐานะและที่ตั้งวัด
วัดศรีสุทธาวาส เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญ ตั้งอยู่ที่ถนนวิสุทธิเทพ ตำบลกุดป่อง อำเภอเมืองเลย จังหวัดเลย สังกัดคณะสงฆ์ธรรมยุต สร้างขึ้นเป็นวัดนับตั้งแต่วันที่ ๒ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๗ ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา เมื่อวันที่ ๓๑ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๙๓ และได้รับ การสถาปนาขึ้นเป็นพระอารามหลวง นับตั้งแต่วันที่ ๒๒ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๓๖
เขตที่ตั้งและอุปการของวัด
ที่ดินตั้งวัดมีเนื้อที่ ๔๐ ไร่ พื้นที่ทั่วไปเป็นที่ราบสูง มีแม่น้ำเลยหลงล้อมรอบ ลักษณะเป็นเกาะ เรียกว่า ดอนเลยหลง อยู่ในเขตเทศบาลเมืองเลยอยู่ห่างจากศาลากลางจังหวัดเลยไปด้านทิศ ตะวันออกเฉียงเหนือระยะทางประมาณ ๑,๘๐๐ เมตร
ความเป็นมา
วัดศรีสุทธาวาส สร้างขึ้นเมื่อ ๒๔๔๗ เดิมชื่อวัดศรีสะอาด ตั้งอยู่ในตัวเมืองท้องที่ตำบล เดียวกันบริเวณถนนเจริญรัฐ แต่เนื่องจากวัดเดิมมีเนื้อที่จำกัด กล่าวคือ ด้านทิศเหนือ และ ตะวันตกติดกับถนนหลวง ด้านทิศใต้ติดบ้านเรือนราษฎร์ และด้านตะวันออกติดแม่น้ำเลยซึ่ง น้ำเซาะพังตลิ่งตลอดมา พระเทพวราลังการ ครั้งดำรงสมณศักดิ์เป็นที่พระครูอภิสัยคุณาธาร และ ดำรงตำแหน่งเจ้าคณะจังหวัดเลย ได้พิจารณาเห็นว่าบริเวณดอนเลยหลงซึ่งเป็นเกาะกลางน้ำเหมาะ ในการบำเพ็ญสมณกิจของสงฆ์ จึงได้ขออนุญาตย้ายวัดศรีสะอาดมาตั้งขึ้นเป็นวัดใหม่ เดิมเป็นที่สวน ของนายกัน ลำมะยศ นายสังวาลย์ ม่วงนนทศรี นางใบ พิมเขต นายเริญ ดีสุทธิ และนายลาน ศรีทัดจันทรา ซึ่งเจ้าของที่สวนทั้งหมดได้ยกที่ดินให้สร้างวัดและได้ซื้อที่ดินเพิ่มในภายหลังอีก รวม ๔๐ ไร่ ในระยะแรกได้สร้างกุฏิชั่วคราวขึ้น ๘ หลัง โดยได้ขนย้ายสิ่งก่อสร้างจากวัดศรีสะอาด มาปลูกในที่สร้างวัดใหม่ใช้ระยะเวลาประมาณ ๓ เดือน จึงเสร็จเรียบร้อยและได้ตั้งชื่อวัดใหม่ว่า วัดมหาวิสุทธิเทพที่ปาราม แต่เนื่องจากชื่อมีคำยาวประชาชนเรียกยาก จึงเปลี่ยนชื่อใหม่อีกว่า วัดศรีสุทธาวาส เพื่อให้สอดคล้องกับชื่อของวัดเดิมคือวัดศรีสะอาด แต่ประชาชนโดยมากเรียกชื่อ วัดเลยหลง เพราะเหตุที่วัดตั้งอยู่บนเกาะหรือดอนเลยหลง ซึ่งแม่น้ำเลยไหลผ่านรอบเกาะหรือ ดอนเลยหลงแล้วไหลออกไม่ได้ ชาวบ้านจึงเรียกว่า วัดเลยหลงเรื่อยมาจนกระทั่งปัจจุบันนี้
วัดศรีสุทธาวาส ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา เมื่อวันที่ ๓ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๙๓ ได้รับ การคัดเลือกจากกรมการศาสนาให้เป็นวัดพัฒนาตัวอย่างในปี พ.ศ. ๒๕๐๙ ได้พัฒนาปรับปรุงทั้งด้าน การก่อสร้างเสนาสนะ การสาธารณูปการ การส่งเสริมด้านการศึกษาพระปริยัติธรรมและการเผยแผ่ พระพุทธศาสนา เป็นสถานที่ประกอบพิธีเสกน้ำศักดิ์สิทธิ์ เนื่องในวโรกาสเฉลิมพระชนมพรรษา ๕ รอบ ในรัชกาลปัจจุบัน และเป็นสถานที่ประกอบพิธีและกิจกรรมต่าง ๆ ของบ้านเมืองเป็นประจำ ได้รับ การสถาปนาขึ้นเป็นพระอารามหลวงเมื่อวันที่ ๒๒ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๓๖
ทรัพย์สิน
ที่ดินตั้งวัด เนื้อที่ ๔๐ ไร่
อาคารเสนาสนะมี พระอุโบสถ สร้างด้วยคอนกรีตเสริมเหล็ก กว้าง ๘ เมตร ยาว ๒๓ เมตร ภายในประดิษฐานพระประธานปางมารวิชัย สร้างสมัยสุโขทัย วิหารเป็นอาคารก่ออิฐถือปูนทรงไทย กว้าง ๕๕๐ เมตร ยาว ๑๐.๕๐ เมตร โรงเรียนพระปริยัติธรรม เป็นอาคารเรือนไม้สองชั้น กว้าง ๗ เมตร ยาว ๕๘๕๐ เมตร มีจำนวน ๑๘ ห้องเรียน สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๗ ศาลาการเปรียญ เป็นอาคารเรือนไม้ สองชั้น กว้าง ๑๔ เมตร ยาว ๒๘ เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๕๐๗ ศาลาบำเพ็ญกุศล เป็นอาคารเรือนไม้ ทรงไทย กว้าง ๘ เมตร ยาว ๑๘ เมตร ศาลาอเนกประสงค์ (ตึก ว.ภ. ธรรมานุสรณ์) สร้างด้วยคอนกรีต เสริมเหล็กสูง สามชั้น กว้าง ๑๖ เมตร ยาว ๔๒ เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๖ กุฏิสงฆ์สร้างถาวร จำนวน ๔๗ หลัง มีทั้งอาคารตึก ครึ่งตึกครึ่งไม้ และไม้ นอกจากนี้มีเรือนพักจำศีลของอุบาสกและอุบาสิกา หอระฆัง มณฑป ฌาปนสถาน และโรงครัว
ปูชนียวัตถุมี พระประธานในพระอุโบสถ ปางมารวิชัย ศิลปสมัยสุโขทัย ขนาดหน้าตักกว้าง ๑๘๐ เซนติเมตร สูง ๒๑๐ เซนติเมตร สร้างด้วยทองเหลืองบริสุทธิ์ พระเจดีย์ขนาดกลาง ก่ออิฐถือปูนสร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๕๐๔ บรรจุพระบรมสารีริกธาตุซึ่งสมเด็จพระมหาวีรวงศ์ (อ้วน ติสโส) ประทานให้บรรจุ เมื่อวันที่ ๑๒ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๙๙ พระพุทธรูปในวิหารเป็นพระโบราณคู่บ้านคู่เมืองของชาว จังหวัดเลยเรียกว่า "หลวงพ่อศรีสะอาด" พระพุทธรูปหินโบราณในมณฑป พระแก้วมรกตจำลอง และต้นพระศรีมหาโพธิ์ ๒ ต้น
การศึกษาและการสาธารณสงเคราะห์
วัดศรีสุทธาวาส ได้มีการจัดการศึกษาพระปริยัติธรรมทั้งแผนกธรรมและบาลี โดยเปิดสอน ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๙๑ นอกจากนี้ยังได้จัดการศึกษาแผนกสามัญศึกษา โดยเปิดโรงเรียนศึกษาผู้ใหญ่และ โรงเรียนพุทธศาสนาวันอาทิตย์ ในด้านการเผยแผ่ได้จัดให้มีการอบรมธรรมะแก่เยาวชนตามโรงเรียนต่าง ๆ มีการแสดงพระธรรมเทศนาทุกวันธรรมสวนะและวันสำคัญทางศาสนา ได้ดำเนินการจัดกิจกรรมทาง พระพุทธศาสนาในทุกด้าน เช่น จัดแสดงธรรมทางสถานีวิทยุ จัดรายการ "แสงเทียน" เป็นรายการ ธรรมะออกอากาศทางสถานีวิทยุตลอดมา จัดโครงการแจกเครื่องนุ่งห่ม อุปโภคและบริโภคอื่น ๆ แก่คนขาดแคลน โครงการมอบทุนการศึกษาเด็กขาดแคลนทุนทรัพย์ เป็นสถานอบรมพระธรรมทูต ประจำจังหวัด เป็นสถานที่อบรมและประชุมของหน่วยราชการตลอดมา
การบริหารและการปกครอง ได้จัดการปกครองให้มีคณะกรรมการสงฆ์ แบ่งการปกครองออกเป็น ๔ องค์ กรรมการ ทุกคณะจะขึ้นตรงต่อเจ้าอาวาส ในส่วนของสามเณร มีคณะกรรมการสามเณรช่วยปกครองและ ขึ้นตรงต่อคณะสงฆ์และเจ้าอาวาส ด้านการปกครองเน้นความมีระเบียบปฏิบัติเคร่งครัด รัดกุม จะต้องประพฤติดีปฏิบัติชอบ ปัจจุบันมี พระเทพวราลังการ (ศรีจันทร์ วณฺณาโภ ป.ธ. ๖) เป็นเจ้าอาวาส และดำรงตำแหน่งทางการปกครองของคณะสงฆ์เป็นรองเจ้าคณะภาค ๑๑ (ธ)