วัดบางพระ
สภาพฐานะและที่ตั้งวัด วัดบางพระ เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดวรวิหาร ตั้งอยู่เลขที่ ๑๕๗ ก. ตำบลบางพระ อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี อาณาเขต ทิศเหนือติดต่อกับสถานที่ราชการกองทัพเรือ "กรมสวัสดิการทหารเรือ" ทิศใต้ติดต่อกับถนนสุขาภิบาล ๑ ทิศตะวันออกติดต่อกับถนนวรดำริห์- ถนนสุขาภิบาล ๔ ทิศตะวันตกติดต่อกับชายทะเล ลักษณะพื้นที่โดยทั่วไปเป็นลักษณะสี่เหลี่ยมผืนผ้า พื้นที่ราบเสมอกัน
ความเป็นมา วัดบางพระ เป็นวัดราษฎร์โบราณสร้างมาแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี ต่อมาสมัย รัชกาลที่ ๔ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชดำเนินประพาสหัวเมืองชาย ทะเลฝั่งตะวันออกของอ่าวสยาม ไปจนถึงจังหวัดตราดทางชลมารค ได้แวะที่วัดบางพระเพื่อทำ สักการะและโปรดให้พระยาทิพากรวงศ์มหาโกสาธิบดี (ขำ บุนนาค) เป็นแม่กองสถาปนา พระอุโบสถให้ดีขึ้นพร้อมกับสร้างพระเจดีย์ขึ้นหลังพระอุโบสถหนึ่งองค์ ครั้นเสร็จเรียบร้อยวัด บางพระก็ได้รับการยกฐานะขึ้นเป็นพระอารามหลวง จนปลายรัชกาลที่ ๔ ได้มีการบูรณะปฏิสังขรณ์ อีกครั้งในสมัยหลวงพ่อฉิ่ง และพระครูวรกัณฑราจารย์ (บู๊ เจริญศีล) ต่อมามีการก่อสร้างพระ อุโบสถหลังใหม่ขึ้นในปี พ.ศ. ๒๕๐๗-๒๕๑๐ และเนื่องจากวัดบางพระตั้งอยู่ในที่ชุมชน อำเภอบางพระ และกองทหารเรือบางพระ
วัดนี้จึงได้ชื่อตามชื่ออำเภอบางพระ ทั้งยังได้รับ ความอุปถัมภ์จากชาวบางพระและบริเวณใกล้เคียงตลอดมาอีกด้วย
ทรัพย์สิน ที่ดินที่ตั้งวัดมี ๘ ไร่ งาน ๔๐ ตารางวา โฉนดเลขที่ ๓๗๐๔ และยังมีที่ธรณ์สงฆ์อีก
แปลง ที่ตำบลบางพระ อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี คือ
แปลงที่ ๑ มีเนื้อที่ ๔ ไร่ ๘๐ ตารางวา โฉนดเลขที่ ๓๗๐๘
แปลงที่ ๒ มีเนื้อที่ ๓ ไร่ ๓ งาน ๖ ตารางวา โฉนดเลขที่ ๖๓๕
แปลงที่ ๓ มีเนื้อที่ ๘ ไร่ โฉนดเลขที่ ๒๕๒๑
แปลงที่ ๔ มีเนื้อที่ ๓ ไร่ ๖๔ ตารางวา โฉนดเลขที่ ๓๓๕
แปลงที่ ๕ มีเนื้อที่ ๒๒ ไร่ ๓ งาน ๔๒ ตารางวา โฉนดเลขที่ ๒๕๑๗
ปูชนียวัตถุและถาวรวัตถุของวัดมีดังนี้คือ
พระอุโบสถ หลังเดิมเครื่องบนและทรวดทรงต่าง ๆ ชำรุด รัชกาลที่ ๔ จึงโปรดให้ พระยาทิพากรวงศ์มหาโกศาธิบดี (ขำ บุนนาค) เป็นแม่กองสถาปนาเปลี่ยนเครื่องบนเสียใหม่ และเสริมผนังให้สูงขึ้นจากเดิมอีกสองศอก ต่อมุขหลังและในปลายรัชกาลที่ ๔ สมัยหลวงพ่อ ฉึ่งและสมัยพระครูวรกัณฑราจารย์ (บู๊) ได้ทำกำแพงแก้วล้อมรอบพระอุโบสถจากของเดิม เป็นไม้เปลี่ยนกระเบื้องมุงหลังคาใหม่ ต่อมาธนาคารไทยพาณิชย์นำโดยนายอาภรณ์ กฤษณามระ ได้อุปถัมภ์ให้สร้างพระอุโบสถใหม่ ตัวพระอุโบสถก่อด้วยอิฐ เสา คานตงเทด้วยคอนกรีตเสริม เหล็ก เครื่องบนประกอบด้วยไม้ตะเคียน ประตูหน้าต่างทำด้วยไม้สักแกะลวดลาย บั้นพระประธาน ขึ้นอีก ๑ องค์ โดยเริ่มสร้างเมื่อกุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๐๗ เสร็จเรียบร้อยเมื่อกรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๐ พระอุโบสถกว้าง ๘ เมตร ยาว ๒๑.๔๐ เมตร มีกำแพงแก้วและซุ้มเสมารอบบริเวณ
พระเจดีย์ รัชกาลที่ ๔ ทรงโปรดให้สร้างขึ้นหลังพระอุโบสถหลังเก่าตัวเจดีย์ก่อด้วยอิฐ แบบอยุธยา สูง ๑๑.๑๕ เมตร ฐานหกเหลี่ยม คอระฆังสี่เหลี่ยม
พระพุทธบาทจำลอง ตั้งอยู่ ณ เขาพระพุทธบาทบางพระเริ่มสร้างเดือนพฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๓๘
เสร็จเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๔๔๓ มณฑปก่อด้วยอิฐ เครื่องบนเป็นไม้ ตะเคียน ยอดมณฑปลงรักบีดทอง ตัวมณฑปสี่เหลี่ยมจัตุรัสกว้าง ๔ เมตร สูง ๑๑.๒๕ เมตร ภายในประดิษฐานรอยพระบาทจำลอง ต่อมาได้สร้างขึ้นใหม่เมื่อเดือนตุลาคม พ.ศ. ๒๕๔ เสร็จเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๐๑ โดยสร้างตัวมณฑปก่อด้วยอิฐ เสา คาน ตงเทคอนกรีต เสริมเหล็ก เครื่องบนเป็นไม้ตะเคียน ยอดมณฑปเป็นแกนเหล็กประดับกระจกแวว ตัวมณฑป สี่เหลี่ยมจัตุรัสกว้าง ๓ เมตร สูง ๒๕ เมตร และทางราชการยกพระพุทธบาทจำลองนี้ขึ้นเป็น ปูชนียวัตถุสำคัญของอำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี
ศาลาการเปรียญ
สำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์เป็นผู้อุปถัมภ์การก่อสร้าง ตัวศาลาเสาฐานล่างเทคอนกรีตเสริมเหล็ก เสาต่อบน คาน ตง และเครื่องบนเป็นไม้ตะเคียน เริ่มสร้างเดือนมีนาคม พ.ศ. ๒๕๖ เสร็จเดือนเมษายน พ.ศ. ๒๕๐๐ กว้าง ๑๓.๘๕ เมตร ยาว ๒๔.๑๑ เมตร สูง ๑๕.๑๗ เมตร พระวิหาร เป็นที่ประดิษฐานรูปเหมือนอดีตเจ้าอาวาสวัดบางพระ ตัววิหารก่อด้วยอิฐ เสา คาน ตงเทคอนกรีตเสริมเหล็ก เครื่องบนเป็นไม้ตะเคียน เริ่มสร้างเดือนมีนาคม พ.ศ. ๒๕๖๘ เสร็จเดือนพฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๐ ตัววิหารสี่เหลี่ยมจตุรมุขกว้าง ๗ เมตร สูง ๑๑.๑๕ เมตร มีกำแพงแก้วล้อมรอบบริเวณ กุฏิ ทรงไทยสร้างโดยกฐินพระราชทานกระทรวงมหาดไทย นำโดยนายวิทุร จักกะพาก ปลัดกระทรวงมหาดไทย เริ่มสร้างเมื่อเดือนตุลาคม พ.ศ. ๒๕๖ เสร็จเมื่อเดือนกันยายน พ.ศ. ๒๕๑๘ ตัวกุฎีก่อด้วยอิฐ เสา คาน
ตงเทคอนกรีตเสริมเหล็ก เครื่องบนประกอบด้วยไม้ ตะเคียน ประตูหน้าต่างทำด้วยกระจก กุฎิทรงมณีลา นายจุ๊ย บางทอง แสงสว่าง เป็นผู้อุปถัมภ์เริ่มสร้างเดือนพฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๑๖
เสร็จเดือนเมษายน พ.ศ. ๒๕๑๗ ตัวกุฎิก่อสร้างด้วยอิฐ เสา คาน ตง เทคอนกรีตเสริมเหล็ก เครื่องบนประกอบด้วยไม้ตะเคียน ประตูหน้าต่างทำด้วยกระจกและไม้สัก
การศึกษาและการสาธารณสงเคราะห์ วัดบางพระมีโรงเรียนปริยัติธรรม ๑ แห่ง และมีจำนวนนักเรียนธรรม ๒๕ รูป และนอกจากนั้นในวันธรรมสวนะวัดนี้มีผู้มาทำบุญกว่า ๑๐๐ คน
การบริหารและการปกครอง เจ้าอาวาสที่ครองวัดนี้มีดังนี้คือ ๑. พระครูฉิ่ง ๒. พระครูวรกัณฑราจารย์ (บู๊ เจริญศีล) ๓. พระครูวรกิจคณาภรณ์ (ชวย) ๔. พระครูวรคามคณาภรณ์ (ปราณี บุญเกิด) พ.ศ. ๒๕๑๗ จนถึงปัจจุบัน วัดบางพระมีพระภิกษุ ๖ รูป สามเณร ๓ รูป แม่ชี ๖ คน