การศึกษาประสิทธิภาพของสารสกัดน้ำมันหอมระเหยจากข่าในการไล่ด้วงก้นกระดก

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

ธมลวรรณ อุ่นใจ, ภัทรวดี บุญเลิศ

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

สุวิภา เกตุทัต

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย พิษณุโลก

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2563

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

ด้วงก้นกระดก (Rove Beetle, ชื่อวิทยาศาสตร์: Paederus fuscipes ) เป็นแมลงขนาดเล็กประมาณ 7-8 มม. ส่วนหัวมีสีดำ ปีกน้าเงินเข้มขนาดเล็ก และส่วนท้องมีสีส้ม แมลงชนิดนี้ มักจะงอส่วนท้ายเมื่อเกาะอยู่กับพื้น ด้วงก้นกระดกอายุราว 3 สัปดาห์ มีวงจรชีวิต 4 ระยะ คือ ไข่ ตัวอ่อน ดักแด้ และตัวเต็มวัย โดยสามารถพบกระจายทั่วโลก มากกว่า 600 สปีชีส์ พบในพื้นที่เขตร้อนชื้น มักอาศัยบริเวณโพงหญ้า

ที่มีความชื้น แมลงชนิดนี้ สามารถปล่อยสารที่เรียกว่า Pederin ออกมาท้าลายเนื้อเยื่อผิวหนังของผู้ที่สัมผัสโดนจะมีอาการแสบร้อนหรือและมีการอักเสบของผิวหนังได้ โดยความรุนแรงจะขึ้นกับปริมาณความมากน้อยหรือความเข้มข้นของสาร Pederin ที่สัมผัสโดน อาการผื่นผิวหนังจะยังไม่เกิดทันทีที่สัมผัส แต่จะเริ่มเกิดผื่นและอาการแสบ เมื่อผ่านไปประมาณ 24 ชั่วโมง (เพ็ญวดี พัฒนปรีชากุล, 2560) โดยบริเวณที่เกิดแผลจากด้วงก้นกระดกสามารถเกิดได้ทั่วร่างกายหากสัมผัสโดนแมลงก้นกระดก แต่จะพบมากที่สุดบริเวณนอกร่มผ้า ซึ่งการนำพืชสมุนไพรตามท้องถิ่นมาใช้เพื่อไล่ด้วงก้นกระดกเป็นวิธีการหนึ่งที่น่าสนใจ โดยเลือกพืชสมุนไพรที่มีสารออกฤทธิ์ไล่แมลงได้ (ศูนย์วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, 2561) ในปัจจุบันนี้ ก็ได้มีการนำพืชสมุนไพรมาใช้ไล่แมลงศัตรูพืชมากมาย โดยเฉพาะการปลูกพืชผักและผลไม้ไม่ใช้สารเคมี ข้อดีคือ ราคาถูก ปลอดภัยต่อเกษตรกรผู้ใช้ ไม่มีสารพิษตกค้างในผลผลิต ปลอดภัยต่อผู้บริโภค รวมทั้งไม่เป็นอันตรายต่อแมลงที่เป็นประโยชน์และสิ่งมีชีวิตอื่นๆ

ข่า ( Galanga, ชื่อวิทยาศาสตร์: Alpinia galanga (L.) Willd. ) เป็นไม้ล้มลุกมีลำต้นใต้ดิน (เหง้า) มีสีน้ำตาลอมแสด เลื้อยขนานกับผิวดิน มีอายุหลายปี มีข้อปล้องสัน และยังประกอบไปด้วย ใบ ดอก ผล และเมล็ด โดยจัดอยู่ในตระกูลขิง เป็นพืชสมุนไพรชนิดหนึ่งที่บ้านเราและอินโดนีเซียนิยมนำมาใช้ในการประกอบอาหารต่าง ๆ (สุนทร ปุณโณฑก, 2560) แต่ส่วนมากใช้ประโยชน์ทางยา ในองค์ประกอบทางเคมี 1,8 cineole หรือ Eucalyptol ในปริมาณที่มากที่สุด และมีฤทธิ์ในการช่วยไล่แมลง (คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี, 2560)

จากข้อมูลข้างต้นผู้ศึกษาจึงสนใจที่จะนำ ข่า มาสกัดเป็นน้ำมันหอมระเหยเพื่อใช้ในการไล่ด้วง

ก้นกระดก