การศึกษาพัฒนาอุปกรณ์การคัดแยกเพศดักแด้ไหมอีรี่

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

แทนคุณ เจริญประโยชน์

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

อาทิตย์ แก้วภราดัย, วีรยุทธ ทองแดง

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนกัลยาณวัตร

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2565

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

จากการสำรวจการเลี้ยงหนอนไหมอีรี่ที่ได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก ในจังหวัดภาคอีสาน พบว่าจังหวัดขอนแก่นมีการเพาะเลี้ยงหนอนไหมอีรี่มากที่สุด โดยในการผลิตรังหนอนไหมอีรี่มีหลายกระบวนการ ซึ้งกระบวนการที่สำคัญที่สุดกระบวนการหนึ่ง คือ การเก็บพ่อแม่พันธุ์ เพื่อทำการฟักตัวเต็มวัยแล้วนำไปจับคู่ผสมพันธุ์ ซึ่งในขั้นตอนนี้เกษตรกรจะต้องคัดแยกเพศของดักแด้ไหมอีรี่เป็นเพศผู้แล้วเพศเมียแยกออกจากกัน โดยในการระบุเพศของดักแด้ไหมอีรี่นั้นยังมีวิธีหนึ่งที่น่าเชื่อถือและมีความแม่นยำสูง คือการตรวจสอบทางพันธุกรรมที่ได้ผลอย่างแน่ชัด แต่เนื่องจากวิธีการนี้เป็นแบบทำลายที่จะต้องเสียหนอนไหมอีรี่ จึงไม่ได้นำมาใช้ในอุตสาหกรรม และอีกวิธีหนึ่งคือการใช้ภูมิปัญญาชาวบ้านในการแยกเพศของดักแด้ของไหมอีรี่ โดยจะต้องดูจากลักษณะของลำตัวและการแยกสีของก้นหนอนไหมอีรี่โดยเพศเมียจะมีขนาดใหญ่กว่าเพศผู้ เพศเมียให้สังเกตที่ท้องของดักแด้มีลักษณะเป็นขีดยาว ส่วนเพศผู้สังเกตที่ท้องของดักแด้มีลักษณะเป็นจุดนูน แต่อาจจะใช้ความชำนาญและความเข้าใจเป็นอย่างมากในการคัดแยกเพศ ถึงแม้ว่าจะใช้ภูมิปัญญาของชาวบ้านและความชำนาญในการแยกเพศจากการมองดูหรือการสังเกต ก็อาจจะไม่มีความแม่นยำในการคัดแยกมากนัก และอีกวิธีการหนึ่งที่ช่วยลดเวลาในการคัดแยกลงได้คือการดูสีที่รังของหนอนไหมอีรี่ แต่เนื่องจากปัจจุบันรังของหนอนไหมอีรี่มีหลากหลายสีซึ่งขึ้นอยู่กับพันธุ์ของผีเสื้อที่เลี้ยง ทำให้วิธีการนี้ไม่สามารแยกเพสของนอนไหมได้ดีเท่ากับการคัดแยกด้วยการตรวจสอบลักษณะเด่นที่ได้อธิบายไว้ก่อนหน้า และการชั่งน้ำหนักเป็นอีกวิธีการที่ช่วยในการคัดแยก ในอัตราการเจริญเติบโตของหนอนไหมอีรี่แต่ละตัวไม่เหมือนกัน ทำให้น้ำหนักและขนาดของรังไหมหรือของดักแด้ของหนอนไหมอีรี่ที่เป็นเพศเมียมีค่าใกล้เคียงกับเพศผู้ได้ อาจส่งผลให้เกิดข้อผิดพลาดสูง ในระหว่างการแยกเพศ เพื่อที่จะตรวจสอบเพศดักแด้ของหนอนไหมให้ได้ประสิทธิภาพสูงจึงจะต้องใช้เทคนิคหรืออุปกรณ์เสริมที่มีราคาสูงขึ้น

กับภูมิปัญญาชาวบ้านมาวิเคราะห์การสังเกตการแยกของผู้คน ที่อาจจะไม่แม่นยำของการแยกเพศของหนอนไหมอีรี่เพื่อนำมาสร้างอุปกรณ์ตรวจสอบของเพศหนอนไหมอีรี่ ขึ้นมาเพื่อใช้ในการศึกษาหรือการแยกเพศของหนอนไหมอีรี่ จากการใช้ตาเปล่าหรือใช้ความชำนาญของผู้คนได้เร็วมากยิ่งขึ้น การประยุกต์ใช้เทคนิคปัจจุบันรวมกับภูมิปัญญา และกระบวนการแยกของหนอนไหมโดยหาแนวทางแก้ไขปัญหาการขัดแยกของหนอนไหมได้อย่างชัดเจนที่สุด