ศึกษาประสิทธิภาพสารสกัดหยาบจากสมุนไพรเพื่อใช้ในการกำจัดลูกน้ำยุงลายบ้าน

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

ญาณิน กิติผลานันท์, จันทร์จิรา ปาพันธ์, ปวีณา คุณคง

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

วลีรัตน์ ืทองรักษ์, เกศรินทร์ ปัญญาศรี

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนวัฒโนทัยพายัพ

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2563

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

ผู้จัดทำได้ทำโครงงานเรื่องนี้โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิภาพฆ่าลูกน้ำยุงลายบ้าน (Aedes aegypti) ของสารสกัดหยาบจากพืชสมุนไพร โดยได้ทำการคัดเลือกพืชสมุนไพรจำนวน 4 ชนิด ได้แก่ พริกไทย (Piper nigrum), ดีปลี (Piper longum), หญ้าหนวดแมว (Orthosiphon aristatus) และ ลูกจันทร์เทศ (Myristica fragrans) มาสกัดด้วยตัวทำละลายเอทานอล (Ethanol extraction) โดยเครื่องกลั่นสารระเหย (Rotary evaporator) จากการสกัดพบว่าพืชทั้ง 4 ชนิดให้ผลผลิตของสารสกัดหยาบอยู่ในช่วง 3.10 – 10.30 % (w/w) จากน้ำหนักแห้ง โดยพืชที่ให้ผลิตผลสูงสุดคือ ดีปลี (10.30 %) รองลงมาได้แก่ จันทน์เทศ (10.04 %), พริกไทยดำ (8.62 %) และ หญ้าหนวดแมว (3.10 %) จากนั้นนำมาคัดกรองประสิทธิภาพการกำจัดลูกน้ำยุงลายบ้าน Aedes aegypti ภายใต้ห้องปฏิบัติการในเวลา 24 ชั่วโมง พบว่าสารสกัดหยาบจากพริกไทยและดีปลี ให้อัตราการตายของลูกน้ำยุงลายบ้านเท่ากับ 100% สารสกัดหยาบจากหญ้าหนวดแมวให้อัตราการตายของลูกน้ำยุงลายบ้านเท่ากับ 8% และสารสกัดหยาบจากลูกจันทร์เทศไม่พบอัตราการตายของลูกน้ำยุงลายบ้านที่ความเข้มข้นของสาร 100 ppm จึงนำสารสกัดหยาบจากพริกไทยและดีปลีมาทดสอบเปรียบเทียบประสิทธิภาพการฆ่าลูกน้ำยุงลายบ้านในเวลา 24 ชั่วโมง พบว่าสารสกัดหยาบจากดีปลีให้ประสิทธิภาพสูงกว่าสารสกัดหยาบจากพริกไทย โดยมีค่า LC50, LC90 และ LC99 คือ 2.81, 5.48 และ 7.66 ppm ตามลำดับ และสารสกัดหยาบจากพริกไทยมีค่า LC50, LC90 และ LC99 คือ 3.37, 5.40 และ 7.05 ppm ตามลำดับ ดังนั้นผลจากการทดลองนี้แสดงให้เห็นว่าสารสกัดหยาบจากดีปลีมีประสิทธิภาพการฆ่าลูกน้ำยุงลายบ้านได้ดีที่สุด และมีแนวโน้มว่าสารสกัดหยาบจากพืชสมุนไพรอาจเป็นอีกทางเลือกหนึ่งในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ฆ่าลูกน้ำยุงลายบ้านที่สามารถนำมาใช้ในการควบคุมยุงพาหะได้อย่าง มีประสิทธิภาพต่อไป

คำสำคัญ : สารสกัดหยาบจากสมุนไพร, ลูกน้ำยุงระยะที่ 3 ตอนปลาย และความเข้มข้นที่มีประสิทธิภาพ