การศึกษาประสิทธิภาพของสีย้อมผ้าจากขมิ้น อัญชันและกระเจี๊ยบ
- ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์
ธีราพร เนตรสุวรรณ, บัณฑิตา เกียรติไกรสิน, ศศิวิมล บินไธสง
- อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์
รัชนี อินทหอม
- โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์
- ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์
บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์
อำเภอนาโพธิ์ จังหวัดบุรีรัมย์ เป็นอำเภอที่มีความโดดเด่นด้านการทอผ้าไหม โดยปกติชาวบ้านจะมีการทำผ้าไหมด้วยสีย้อมผ้าจากสารเคมี ทำให้ผู้ที่ทำนั้นมีสุขภาพไม่ดีและยังมีราคาที่สูงอีกด้วย คณะผู้จัดทำจึงคิดที่จะหาวิธีในการทำสีย้อมผ้าจากธรรมชาติและพบว่าขมิ้น อัญชันและกระเจี๊ยบ เป็นพืชที่หาง่ายและเจริญเติบโตได้ดีในประเทศไทย และเมื่อศึกษาข้อมูลแล้วพบว่าสีองขมิ้น อัญชันและกระเจี๊ยบ เป็นสีจากธรรมชาติที่สามารถนำมาย้อมไหมได้ เพื่อให้เกิดความหลากหลายของสีย้อมคณะผู้จัดทำจึงได้นำสีจากธรรมชาติสีอื่นๆมาผสมกับสีเหลืองของขมิ้น สีม่วงของดอกอัญชันและสีแดงของกระเจี๊ยบ เพื่อให้ผ้ามีสีสันที่มากขึ้นด้วยการทำให้เกิดสีสันจากธรรมชาติ และในการย้อมผ้านี้คณะผู้จัดทำใช้สารที่ช่วยในการย้อมผ้ามาด้วยซึ่งสารช่วยย้อมเป็นสารที่ช่วยให้สีติดกับเส้นไหมดีขึ้นและเปลี่ยนเฉดสีธรรมชาติให้เปลี่ยนแปลงไปจากสีเดิม และเป็นการช่วยลดต้นทุนในการผลิตผ้าย้อมสีอีกด้วย
วัตถุประสงค์
เพื่อศึกษาผลของการผสมสีจากขมิ้น อัญชันและกระเจี๊ยบในอัตราส่วนต่างๆ
เพื่อศึกษาประสิทธิภาพการติดสีจากการผสมสีของขมิ้น อัญชันและกระเจี๊ยบของเส้นไหม
วิธีการทำ
สกัดสีจากขมิ้น อัญชันและกระเจี๊ยบ เมื่อได้สีจากการสกัดแล้วให้นำสีที่ได้มาผสมเข้าด้วยกัน จึงจะได้สีที่เกิดจากการผสมสีของขมิ้น อัญชันและกระเจี๊ยบ
นำน้ำย้อมที่ผ่านการกรองแล้ว มาตั้งไฟปานกลาง พอร้อนมีควันไม่ถึงกับเดือด หากต้องการสารช่วยย้อมอย่างใดอย่างหนึ่งจึงเลือกใส่ลงไปพร้อมน้ำย้อมที่ได้ โดยปริมาณการใช้สารช่วยย้อมคือสารส้ม เป็นสารช่วยย้อม จะใช้ปริมาณ 50 กรัม ต่อเส้นไหมที่จะย้อม 1 กิโลกรัม
นำเส้นไหมที่จะย้อม ที่เตรียมไว้ (ทำความสะอาดแล้ว) ลงย้อมในน้ำสีนานประมาณ 1 ชั่วโมง ต้องหมั่นพลิกเส้นไหมให้ถูกน้ำย้อมเสมอกันทุกๆ 10 นาที
นำเส้นไหมขึ้นผึ่งให้เย็น เมื่อผึ่งให้แห้งแล้วซักด้วยน้ำเปล่าจนน้ำที่ล้างนั้นใส
บิดเส้นด้ายที่ล้างสะอาดแล้วให้หมาด กระตุกให้ตึง 2-3 ครั้ง แล้วนำไปผึ่งในที่ร่มจนแห้ง การใช้สารช่วยย้อมหลังการย้อมสี โดยนำเส้นไหมไปย้อมสีก่อน แล้วจึงนำไปย้อมกับสารช่วยย้อมภายหลัง วิธีการนี้จะช่วยทำให้เกิดเฉดสีใหม่ขึ้น
การทดสอบการติดสี หรือ การซัก
นำผ้าที่ได้จากการย้อมและตากจนแห้งแล้วมาซักกับน้ำสะอาด
วัดค่าสีด้วยเครื่องคัลเลอร์มิเตอร์ เปรียบเทียบก่อนซักและหลังซัก