ผลของสารเมทาบอไลท์จาก Bacillus subtilis ต่อการยับยั้งเชื้อรา การงอกและการเจริญเติบโตของพืชในขวดเพาะเลี้ยง

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

อภิรักษ์ แก้วพวง, ณัฐนภัส ภู่ขวัญทอง, จันทรัสม์ แก้วมรกต

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

วชิรพัฒน์ จิวานิจ

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนหาดใหญ่วิทยาลัย

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2562

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

โครงงานนี้จัดทำขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของสารเมตาโบไลท์ที่ผลิตและหลั่งออกมาจากเซลล์ของเชื้อแบคทีเรีย B. subtilis ต่อการเจริญของเชื้อราสาเหตุที่ทำให้เกิดการปนเปื้อนในอาหารที่ใช้สำหรับเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อและการเจริญของเมล็ดพืช เชื้อราสาเหตุการปนเปื้อนที่ใช้ในการศึกษา ได้แก่ Penicillium spp.(1), Penicillium spp.(2), Aspergillus sp. , Rhizopus sp. และ Unknown เมื่อนำไปเลี้ยงในอาหาร MS ที่ผสมด้วยสารเมตาโบไลท์ (cell-free culture) จาก B. subtilis ที่ความเข้มข้นต่าง ๆ พบว่าที่ความเข้มข้น 1/4 เท่า ของความเข้มข้นเริ่มต้น สามารถยับยั้งเชื้อรา Penicillium spp.(1), Penicillium spp.(2), Aspergillus sp. , Rhizopus sp. และ Unknown ได้ 27.68%, 47.52% , 88.36% , 50.59% และ 76.74% ตามลำดับ จากนั้นนำอาหารสูตร MS ที่ผสมสารจาก B. subtilis 1/4 ของความเข้มข้นเริ่มต้น ไปเพาะเลี้ยงเมล็ดดาวเรือง เป็นเวลา 45 วัน พบว่า อาหารสูตร MS ที่ผสมสารจาก B. subtilis ไม่ทำให้เกิดการเจริญของเชื้อราในขวดเพาะเลี้ยง เช่นเดียวกับกลุ่มควบคุม ที่เลี้ยงในอาหารสูตร MS ปกติ ซึ่งทั้งสองชุดการทดลองฟอกฆ่าเชื้อเมล็ดโดยใช้ Clorox 15% เท่ากัน เมื่อตรวจสอบการงอกของเมล็ดดาวเรือง และการเจริญเติบโตของต้นดาวเรือง พบว่าเมล็ดดาวเรืองที่เพาะเลี้ยงในอาหารสูตร MS ปกติ มีเปอร์เซ็นต์การงอกของเมล็ดเป็น 0% ในขณะที่เมล็ดดาวเรืองที่เพาะในอาหารสูตร MS ผสมสารจาก B. subtilis 1/4 เท่า มีเปอร์เซ็นต์การงอกเป็น 100% และมีการเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว โดยมีความสูงของลำต้นเฉลี่ย 5.60 ซม. จำนวนใบเฉลี่ย 15.10 ใบ ความยาวของรากเฉลี่ย 13.93 ซม. และจำนวนรากเฉลี่ย 16.30 เส้น จึงสรุปได้ว่า สารจาก B. subtilis สามารถยับยั้งเชื้อราในขวดเพาะเลี้ยงได้ และช่วยกระตุ้นการงอกและการเจริญเติบโตของต้นดาวเรืองได้

คำสำคัญ : สารจาก Bacillus subtilis , การยับยั้งเชื้อรา , การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ , การเจริญเติบโตของพืช