เครื่องฟอกและย้อมสีเส้นไหมอัตโนมัติ
- ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์
พศิน เพชรฤาชัย, วรวุฒิ เสรีไทย, ธนกฤต ช่างเหล็ก
- อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์
ปริญญา อันภักดี, ธนกฤต ช่วยแสง
- โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์
- ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์
บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์
เนื่องจากในชุมชนในตำบลเหล่าต่างคำ อำเภอโพนพิสัย จังหวัดหนองคาย เป็นชุมชนที่มีการเลี้ยงไหม เพื่อนำมาทำเป็นเส้นไหมเพื่อทอเป็นผ้าไหมจำหน่ายในจังหวัดหนองคายและจังหวัดใกล้เคียง ซึ่งเป็นรายได้เสริมของชุมชนหลักจากฤดูการทำนา แต่ในกระบวนการผลิตเส้นไหมนั้นยังใช้กระบวนการดั้งเดิมโดยอาศัยวัสดุและอุปกรณ์ที่มีอยู่ในท้องถิ่น ร่วมกับภูมิปัญญาท้องถิ่นที่อาศัยประสบการณ์แต่เพียงอย่างเดียว ทำให้ในขั้นตอนกระบวนการต่าง ๆ ใช้เวลานานและสิ้นเปลืองวัตถุดิบ โดยเฉพาะในกระบวนการฟอกและย้อมสีเส้นไหม ซึ่งเป็นขั้นตอนที่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อคุณภาพของเส้นไหม โดยในการฟอกย้อมเส้นไหม เกษตรกรยังใช้กะละมังสังกะสีในการต้มเส้นไหมเพื่อทำความสะอาดเส้นไหมหรือที่เรียกว่าการลอกกาวไหม คือการกำจัดส่วนของ sericin ที่ติดมากับเส้นใยไหมออกก่อนที่จะเข้าสู่กระบวนการย้อมสี ซึ่งจะต้องมีการควบคุมอุณภูมิ การจัดเส้นไหม ส่วนผสมของสารเคมีที่ใช้ในการลอกกาวไหม ระยะเวลา ซึ่งในการฟอกและย้อมสีเส้นไหมนั้นในหนึ่งครั้งต้องใช้แรงงานคนจำนวนมากและต้องมีความชำนาญ เช่น เส้นไหม 500 กรัม ใช้แรงงานคน 4-6 คน ใช้เวลาประมาณ 2 ชั่วโมง ถ้าหากเกิดข้อผิดพลาดก็จะทำให้เส้นไหมมีคุณภาพต่ำ สีเส้นไหมไม่สวย และส่งผลต่อความทนทานของเส้นและสีของเส้นไหมด้วย รวมถึงขั้นตอนการย้อมเส้นไหมจะต้องมีการควบคุมอุณภูมิ สี รวมถึงการพลิกหรือกลับเส้นไหมเพื่อสารที่ใช้ในการฟอกและย้อมสีเข้าถึงเส้นใยไหมอย่างทั่วถึง ซึ่งเกษตรกรต้องมีความชำนาญถึงจะทำให้เส้นไหมมีสีสันที่สวยงาม ไม่ด่าง ดังนั้น การพัฒนานวัตกรรมทางด้านเทคโนโลยี ที่มีการประยุกต์ใช้ไมโครคอนโทรลเลอร์และระบบอัตโนมัติเข้ามาใช้ในการควบคุมตัวแปรและปัจจัยต่าง ๆ ทั้งอุณภูมิ ปริมาณน้ำ ส่วนผสมของสารเคมีต่าง ๆ ในการลอกกาวไหม รวมถึงกระบวนการผสมสีเพื่อย้อมสีเส้นไหม กระบวนการที่ทำให้สีเข้าถึงเส้นไหมได้อย่างทั่วถึง ซึ่งจะช่วยลดระยะเวลาในขั้นตอนต่าง ๆ ได้ และยังช่วยควบคุม คุณภาพสีของเส้นไหมได้เป็นอย่างดี