การพัฒนาแผ่นฟิล์มไคโตซานต้านเชื้อจุลินทรีย์ในกล้วยหอมทอง

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พิมพิศา แสงสิรคุปต์, กัญญาวีร์ สราคำ, สุพิชญา สายะเสมาวงศ์

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

ปาริยา ณ นคร

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย รังสิต

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2560

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

จังหวัด "ปทุมธานี" ถือเป็นแหล่งปลูกกล้วยหอมที่ใหญ่ที่สุดของไทย โดยในปี 2556 มีพื้นที่ปลูกกล้วยหอม 14,170.5 ไร่ โดยมีข้อได้เปรียบทางภูมิศาสตร์ ที่ดินเป็นดินเหนียว มีระบบชลประทานทั่วถึง ทำให้เหมาะกับการปลูกกล้วยหอม ซึ่งปัญหาที่เกษตรกรพบหลังการเก็บเกี่ยวกล้วยหอมทอง คือ กล้วยเน่าเสียไว ทำให้มูลค้าสินค้าตกต่ำ ไม่ได้เกณฑ์มาตรฐาน ผลกำไรลดลง อีกทั้งบรรจุภัณฑ์ทั่วไปที่ใช้ตามท้องตลาดไม่ช่วยในการยืดอายุ คณะผู้จัดทำจึงมีแนวคิดว่าถ้าสามารถหาบรรจุภัณฑ์ที่สามารถยืดอายุกล้วยหอมทองได้ จะทำให้มูลค่าการส่งออกจะเพิ่มขึ้น และเกษตรกรจะมีรายได้มากขึ้น ซึ่งบรรจุภัณฑ์ที่สนใจคือแผ่นฟิล์มไคโตซาน และสารสกัดจากสมุนไพรฟ้าทะลายโจร เนื่องจากปลอดภัยและเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม โดยขั้นแรกนำสมุนไพรฟ้าทะลายโจรมาสกัดสารเพื่อให้ได้สารสกัดหยาบ ซึ่งสกัดด้วยเมทานอลและเอทานอล 50% 75% และ 90% เมื่อได้สารสกัดหยาบ นำไปวิเคราะห์หาปริมาณสารประกอบฟีนอลิก ปริมาณฟลาโวนอยด์ ตรวจสอบคุณสมบัติการต้านอนุมูลอิสระของสารสกัดหยาบ โดยวิธีการ DPPH assay ตรวจสอบคุณสมบัติต้านเชื้อแบคทีเรีย โดยการหาค่าความเข้มข้นต่ำสุดของสารสกัดหยาบที่สามารถยับยั้งการเจริญเติบโตของแบคทีเรียได้ (Minimum Inhibitory Concentration,MIC) การหาค่าความเข้มข้นต่ำสุดของสารสกัดหยาบที่สามารถฆ่าเชื้อแบคทีเรียได้ (Minimum bactericidal concentration,MBC) และ การทำ Paper disc เมื่อตรวจสอบคุณสมบัติของสารสกัดหยาบแล้ว เลือกสารสกัดหยาบที่ดีที่สุดมาใช้ในการทำฟิล์ม การทำฟิล์มมี 2 แบบ คือ 1. ผสมสารสกัดหยาบในขั้นตอนการทำฟิล์ม 2. นำสารสกัดหยาบมาทาเคลือบฟิล์ม โดยวิธีการทำฟิล์มมี 2 วิธี คือ วิธีที่ 1. ผสมผงไคโตซาน 20 กรัม ลงใน acetic acid 12% ปริมาตร 100 มิลลิลิตร ให้ความร้อนจนผงไคโตซานละลายหมด จากนั้นนำไปขึ้นรูปฟิลม์ วิธีที่ 2. ผสมผงไคโตซาน 20 กรัม ลงใน acetic acid 12% ปริมาตร 100 มิลลิลิตร ผสมกับ Tetrathylene glycol 0.2 กรัม ให้ความร้อนจนผงไคโตซานละลายหมด จากนั้นนำไปขึ้นรูปฟิลม์ จากนั้นตรวจสอบคุณสมบัติของฟิล์ม โดยทดสอบความยืดหยุ่น และ ทดสอบความต้านทานการฉีกขาดของฟิล์ม เมื่อได้ฟิล์มแล้ว นำมาทดสอบการยืดอายุการเก็บรักษาของกล้วยหอมทอง ทดสอบโดย 1. การเคลือบกล้วยด้วยแผ่นฟิล์ม 2. การเคลือบกล้วยด้วยสารสกัดหยาบ จากนั้นนำไปวิเคราะห์ข้อมูลโดย โปรแกรมวิเคราะห์สถิติ SPSS (Statistical Package for the Social Science for Windows)

ในประเทศไทยมีสมุนไพรหลายชนิดที่นำมาใช้รักษาโรคและยังสามารถยับยั้งเชื้อบางชนิดได้ เช่น ฟ้าทะลายโจร ซึ่งฟ้าทะลายโจรนั้นเป็นพืชที่มีรสฝาด ขม เนื่องจากมีสารที่เรียกว่าแทนนิน และนอกจากนี้ยังมีสารที่เป็นสารเฉพาะในฟ้าทะลายโจร นั่นคือ แอนโดรกราโฟไลด์ เป็นสารในกลุ่มฟลาโวนด์ ซึ่งเป็นสารประกอบฟีนอล สารประกอบฟีนอลนั้นมีคุณสมบัติในการยับยั้งเชื้อจุลินทรีย์ ทางผู้จัดทำจึงนำมาประยุกต์ใช้กับการยืดอายุกล้วยหอมทองที่อาจมีสาเหตุมาจากเชื้อจุลินทรีย์บางชนิด