การศึกษาการทำงานร่วมกันของเชื้อราไตรโคเดอร์มากับแบคทีเรียบาซิลลัสในการยับยั้งโรคเน่าดำในถั่วเขียวผิวดำ

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

ณัฐณิชา พุ่มไม้, สิตานันท์ ยกตรี

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

วีระพล พงศ์ดา

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย พิษณุโลก

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2561

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

โรคเน่าดำ (Charcoal rot) เกิดจากเชื้อรา Macrophomina phaseolina ที่ก่อความเสียหายให้กับพืชทางเศรษฐกิจหลายชนิด เช่น ถั่วเหลือง ถั่วเขียว และถั่วเขียวผิวดำ เป็นต้น ทำให้ผลผลิตของถั่วเหลืองในสหรัฐอเมริกาลดลงร้อยละ 15-30 สำหรับในประเทศไทยรายงานว่า ทำให้ผลผลิตของถั่วเขียวลดลงร้อยละ

5-10 นอกจากนี้เชื้อยังติดไปกับเมล็ด ทำให้เมล็ดเน่าดำไม่งอก และเคยถูกประเทศญี่ปุ่นยกเลิกการนำเข้าถั่วเขียวผิวดำจากประเทศไทย ในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา (มัทนา,2548) และพบว่าเชื้อราไตรโคเดอร์มาเป็นเชื้อราปฏิปักษ์ที่สามารถควบคุมเชื้อราที่เป็นสาเหตุโรคพืช โดยวิธีแทงรากเข้าสู่ภายในเส้นใยของเชื้อราชนิดอื่นแล้วแย่งกินอาหารของเชื้อราอื่นๆ ซึ่งกลไกการควบคุมโรคที่สำคัญๆ เช่น การสร้างสารปฏิชีวนะ การแข่งขัน การเป็นปรสิต และการชักนำให้เกิดความต้านทาน (สายทอง แก้วฉาย,2555) นอกจากนี้เชื้อแบคทีเรีย Bacillus subtilis สามารถปรับตัวและทนต่อสภาพแวดล้อมที่แปรปรวนโดยการสร้างสปอร์และทนต่อสภาพอากาศร้อนชื้นได้ดี นอกจากนี้ยังผลิตสารจำพวก Toxic melabolite บางชนิดที่กระตุ้นให้เกิดความต้านทานของพืชต่อเชื้อราและเชื้อแบคทีเรียที่เป็นสาเหตุของโรคพืช (นลินีและคณะ,2558) จากการศึกษาประสิทธิภาพของเชื้อราไตรโคเดอร์มาและเชื้อแบคทีเรียบาซิลลัส คณะผู้จัดทำจึงมีแนวคิดที่จะนำเชื้อราไตรโคเดอร์มาและแบคทีเรียบาซิลลัสมาเพาะเลี้ยง เพื่อศึกษาการทำงานร่วมกันของเชื้อราไตรโคเดอร์มาและแบคทีเรียบาซิลลัสในการยับยั้งโรคเน่าดำ ในระยะเวลาและสัดส่วนที่เหมาะสมที่มีประสิทธิภาพสูงที่สุด เมื่อเทียบประสิทธิภาพกับสารเคมีเทอร์ราคลอร์

ขณะนี้กำลังอยู่ในขั้นติดตามผลการทดลอง