การพัฒนาเฉดสีย้อมผ้าจากเปลือกมังคุดแห้งด้วยสารช่วยย้อม(มอร์แดนท์)
- ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์
ปรเมษฐ์ ศรีพา, ปนัดดา มีทา, สุนารี บำรุงจิตร
- อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์
ภูมิ ทูคำมี
- โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์
- ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์
บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์
โครงการนี้เป็นโครงงานต่อเนื่องจากโครงการเดิม โดยจากที่ทางคณะผู้จัดทำได้สกัดสีจากเปลือกมังคุด ซึ่งเป็นวัสดุเหลือทิ้งจากการรับประทาน นำมาประยุกต์ใช้เพื่อสร้างคุณค่าเพิ่มขึ้น โดยการสกัดเปลือกมังคุดแห้งด้วยตัวทำละลายเอทานอล จากนั้นนำไประเหยตัวทำละลายออกด้วยเครื่อง Rotary evaporater พบว่า ได้ร้อยละของสารสกัดหยาบเท่ากับ 7.74 % นำสารที่สกัดได้มาเตรียมเป็นสารละลายที่มีค่า pH 1–13 นำไปวัดค่าการดูดกลืนแสงของเครื่อง Spectrophotometer พบว่า ความยาวคลื่นที่สูงสุดของการดูดกลืนอยู่ที่ 440 และ490 nm ซึ่งค่า pH ตั้งแต่ 1 – 6 เป็นกรด ได้สีเหลืองมีตะกอน แต่ค่า pH 8 – 13 เป็นเบส ได้สีน้ำตาลไม่มีตะกอน เตรียมสารซึ่งตรงกับสีที่ค่า pH 12 ความเข้มข้น 100 – 2000 ppm แล้วนำมาตรวจวัดค่าความดูดกลืนคลื่นแสง พบว่ายิ่งปริมาณสารมีความเข้มข้นมากจะมีผลต่อเฉดสีที่เปลี่ยนไป นำผ้ามาย้อมสีในความเข้มข้น และในค่า pH ต่างๆ พบว่าสีจากความเข้มข้นแบบไม่เจือจาง และค่า pH 6 กับ 8 ติดสีดีที่สุดจากนั้นทดสอบการสกัดสีจากเปลือกมังคุดสดด้วยตัวทำละลายเอทานอล และน้ำกลั่น มาเปรียบเทียบกับสีจากเปลือกมังคุดแห้ง แล้วนำผ้ามาย้อมในสีจากสารสกัดทั้ง 3 ชนิด และนำสีที่ได้มาประยุกต์ใช้ในการสร้างสรรค์งานศิลปะที่แปลกใหม่ลงบนเฟรมเขียนภาพ แต่เนื่องจากในการย้อมสีผ้านั้นมักมีการตกสีหรือสีซีดง่าย ดังนั้นทางคณะผู้จัดทำจึงมีแนวคิดที่จะพัฒนาต่อยอดโดย การสกัดสีจากเปลือกมังคุดแห้ง โดยใช้เอทานอลเป็นตัวทำละลาย แล้วนำมาปรับค่า ph ให้อยู่ในค่า ph 6-8 จากนั้นนำผ้ามาย้อมสีจากสารสกัดที่ได้ โดยใช้สารช่วยให้สีติด คือ NaCl จะใช้ผสมกับน้ำสีย้อมเพื่อช่วยให้สีติดเส้นด้ายได้ง่ายขึ้น แล้วจึงนำไปย้อมกับสารช่วยย้อม(มอร์แดน)ภายหลัง เพื่อพัฒนาเฉดสีของสีย้อมผ้าจากเปลือกมังคุดให้มีความหลากหลายด้วยสารช่วยย้อม 8 ชนิด โดยใช้สารช่วยย้อมเคมี ได้แก่ สารส้ม จุนสี เฟอรัสซัลเฟต และ สารช่วยย้อมธรรมชาติ ได้แก่ น้ำปูนใส น้ำขี้เถ้า น้ำมะขามเปียก น้ำสนิมเหล็ก น้ำโคลน ต่อมานำผ้าที่ย้อมจากสีเปลือกมังคุดและสารช่วยย้อม นำมาซัก ตากแดด และรีด เป็นจำนวน10ครั้ง เพื่อทำให้เหมือนกับการใช้งานจริง แล้วนำมาถ่ายรูปในกล่องควบคุมแสงและใช้โปรแกรม Lmagejar ในการตวรจความแตกต่างของสี เปรียบเทียบกับสีก่อนการใช้งาน เพื่อตรวจสอบการติดสีในเส้นใย