การศึกษาการเปรียบเทียบความสามารถของสีย้อมจากฮ่อมในการติดสีผนังเซลล์เส้นใยและสปอร์ของราด้วยมอร์แดนท์ที่ต่างกัน

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

วรัญญู วิเศษธร, ศาสตรพร ศรีวิไชย, อติชาติ พิทักษ์ยอด

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

ยุวดี แสนทรงสิริ

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย เชียงราย

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2565

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

การทำโครงงานครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและเปรียบเทียบความสามารถของสีย้อมจากฮ่อมในการติดสีผนังเซลล์เส้นใยและสปอร์ของราด้วยมอร์แดนท์ที่ต่างกัน เพื่อนำไปใช้ทดแทนสีย้อม Lactophenol cotton blue ที่ส่งผลเสียต่อสุขภาพ และยังมีสารก่อมะเร็ง ในกระบวนการเตรียมสีย้อมจากฮ่อมเริ่มต้นที่ขั้นตอนการเตรียมฮ่อม โดยนำฮ่อมมาสกัดสีคราม โดยนำใบฮ่อมสดหรือแห้งที่จะใช้สกัดมาหั่นเป็นชิ้นเล็ก ๆ บรรจุลงในผ้าขาวบางแล้วมัดปากให้แน่นชั่งน้ำหนักแล้วใส่ลงในบีกเกอร์ แช่ด้วยเอทานอลเข้มข้น 95% ในอัตราส่วน 1:1.5 จากนั้นใช้แผ่นอะลูมิเนียมปิดพันด้วยเทปใสไว้เป็นเวลา 3 วันแล้วจึงไขน้ำสกัดออกมา ต่อไปคือกระบวนการ การเติมสารช่วยติด (mordant) แบ่งสารกัดที่ได้จากการสกัดใบฮ่อม ออกเป็น 2 ชุด โดย แต่ละชุด มีชุดทดลองแบ่งออกเป็นอีก 3 ชุดการทดลองย่อย ชุดที่ 1 เติมสารช่วยติดในสารสกัดที่สกัดได้ จากใบฮ่อม โดยผสม สารจุนสีสารส้ม และเฟอร์รัสซัลเฟต แต่ละชุดความเข้มข้นร้อยละ 10 โดยน้ำหนัก ต่อปริมาตร ชุดที่ 2 ผสมสารช่วยติดในขั้นตอนการเตรียมสไลด์ โดยผสม สารจุนสีสารส้ม และเฟอร์รัสซัลเฟต แต่ละชุดความเข้มข้นร้อยละ 10 โดยน้ำหนักต่อปริมาตร ต่อไปคือกระบวนการการทดสอบสีย้อมโดยการย้อมผนังเซลล์และการส่องดูโครงสร้างของสปอร์และเส้นใยราภายใต้กล้องจุลทรรศน์ และการตรวจวัดคุณภาพของสีย้อมจากฮ่อม โดยการตรวจวัดความเป็นกรดด่างด้วยเครื่องวัดความเป็นกรดด่าง (pH meter) จากนั้นตรวจวัดคุณภาพสีด้วยเครื่องวัดสี ( Colorimeter) ใช้ระบบสี CIE โดยค่า L* คือ ความสว่างของสี a* คือ ค่าสีแดง – สีเขียวและค่า b* คือ ค่าสีเหลือง - น้ำเงิน จากนั้นเปรียบเทียบการติดสีย้อมของสปอร์และเส้นใยราจากค่าความเป็นกรด - ด่าง และค่าสีระหว่างสีย้อมจากฮ่อมกับสีย้อม Lactophenal cotton blue จากนั้นบันทึกผลค่าสีที่ได้ และนำค่าที่ได้มาวิเคราะห์ผลการทดลองและสรุปผลการทดลอง