วัสดุปิดแผลชีวภาพเสริมฤทธิ์ต่อต้านแบคทีเรียจากสารสกัดของใบพลู
- ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์
ณัฐนันท์ ประสงค์จันทร์, ชนากานต์ ภู่นภัสกร
- อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์
ศุภชัย นิติพันธ์, นันทรัตน์ พฤกษาพิทักษ์
- โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์
- ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์
บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์
ในปัจจุบันวัสดุปิดแผลสำเร็จรูปมีหลากหลายรูปแบบ ส่วนใหญ่ที่มีวางขายในท้องตลาดจากวัสดุสังเคราะห์ ย่อยสลายได้ยากตามธรรมชาติ ทำให้ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม อีกทั้งกระบวนการสร้างพอลิเมอร์สังเคราะห์ต้องใช้เทคโนโลยี และต้องนำเข้าวัตถุดิบจากต่างประเทศ ส่งผลต่อต้นทุนที่มีราคาสูง จึงมีการพัฒนาวัสดุปิดแผลแบบใหม่แทนวัสดุปิดแผลที่มีในปัจจุบันโดยผลิตจากธรรมชาติ เช่น พลาสเตอร์ปิดแผลจากเซลลูโลสอ้อย (กายพิพัฒน์ ฐานะพิศุทธิ์ และคณะ, 2560) แผ่นปิดแผลจากสารสกัดโปรตีนไหมและว่านหางจระเข้ วัสดุปิดและสมานแผลจากน้ำผึ้ง แต่วัสดุปิดแผลข้างต้นยังต้องใช้วัตถุดิบจากสัตว์หรือพืช ซึ่งต้องใช้เวลาและพื้นที่ในการเลี้ยงหรือเพาะปลูกจำนวนมาก จึงมีผู้สนใจพอลิเมอร์จากธรรมชาติที่ผลิตจากแบคทีเรีย Acetobacter xylinum ประกอบด้วยเซลลูโลสที่ปราศจากเพกติน เฮมิเซลลูโลส ลิกนิน ต่างจากการสกัดเซลลูโลสจากพืช มีคุณสมบัติอุ้มน้ำ ทนต่อแรงดึงได้ดีกว่าไฟเบอร์สังเคราะห์ โดยมีค่า Young’s modulus ประมาณ 30,000 เมกะปาสคาล ซึ่งสูงกว่าไฟเบอร์อินทรีย์ประมาณ 4 เท่า และยังเป็นมิตรกับร่างกายเนื่องจากเป็นชีววัสดุธรรมชาติ (มณชัย เดชสังกรานนท์ และสาโรจน์ ศิริศันสนียกุล, 2555) ทำให้ลดปัญหาเรื่องเวลาและพื้นที่ในการเพาะเลี้ยง
ปัญหาการเกิดแผลติดเชื้อในสัตว์เลี้ยงส่วนใหญ่เป็นเชื้อแบคทีเรียจีนัส Staphylococcus spp. ซึ่งเป็นเชื้อประจำถิ่นที่พบได้บนผิวหนังของสัตว์ เมื่อสภาวะของผิวหนังมีการมีการเปลี่ยนแปลงไป เช่น บาดแผลหรือสัมผัสกับสภาพแวดล้อมที่ทำให้ระคายเคือง เชื้อแบคทีเรียเหล่านี้จะเป็นสาเหตุหลักสำคัญของการอักเสบและเกิดการติดเชื้ออื่นแทรกซ้อน การรักษาจะใช้ยาปฏิชีวนะร่วมกับการทำความสะอาดผิวหนัง หากมีการใช้ยาไม่ถูกวิธีจะส่งผลให้เชื้อเกิดการดื้อยาได้ การรักษาด้วยสมุนไพรหรือสารสกัดจากธรรมชาติเป็นทางเลือกสำหรับการหลีกเลี่ยงการใช้ยาปฏิชีวนะ เช่น สารสกัดจากใบพลูที่มีฤทธิ์ต้านแบคทีเรียบนผิวหนังบางชนิด (อุดมลักษณ์ สุขอัตตะ และคณะ, 2559) ซึ่งพลูเป็นพืชท้องถิ่นสามารถเพาะปลูกได้ง่าย ให้ผลผลิตตลอดทั้งปี ซึ่งเป็นพืชสมุนไพรที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจชนิดหนึ่ง ใบพลูมีประโยชน์สามารถนำมาใช้บริโภค และสกัดเอาสารเคมีไปประกอบเป็นยาได้
ดังนั้นคณะผู้จัดทำจึงสนใจที่จะพัฒนาวัสดุปิดแผลชีวภาพจากแบคทีเรียที่เสริมสารสกัดจากใบพลูที่มีฤทธิ์ต้านแบคทีเรีย Staphylococcus spp. สำหรับใช้กับสัตว์เลี้ยงที่มีคุณสมบัติย่อยสลายตามธรรมชาติจึงไม่ส่งผลเสียต่อสิ่งแวดล้อม