การศึกษาองค์ประกอบทางพฤษเคมีและแยกสารสำคัญทางชีวภาพจากรากปลาไหลเผือก(Eurycoma longifolia Jack)
- ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์
นิรชา หงษ์เวียงจันทร์, จุฑาพร จิตรดา, ภัทรมน เอกมโนรัตน์
- อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์
มูฮำหมัด นิยมเดชา
- โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์
- ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์
บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์
ปลาไหลเผือก ชื่อวิทยาศาสตร์ คือ Eurycoma longifolia jack ชื่อวงศ์ SIMAROUBACEAE ชื่ออื่น ๆ ตงกัดอาลี (มุสลิม) พญารากเดียว (ทั่วไป) ตุงสอ แฮพันชั้น (ภาคเหนือ) เพียก (ภาคใต้) หยิกบ่อถอง เอี่ยนด่อน (ภาคอีสาน) ไหลเผือก (ตรัง) คะนาง (ตราด) ตรึงบาดาล (ปัตตานี) ปลาไหลเผือกเป็นพืชที่มีถิ่นกำเนิดอยู่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ซึ่งเป็นบริเวณที่มีปริมาณน้ำฝนต่อปีมาก เพราะต้นปลาไหลเผือกเป็นต้นไม้ที่ต้องการความชื้นสูง มักพบบริเวณป่าเบญจพรรณ ป่าดิบชื้น ป่าดิบแล้ง และป่าเต็งรัง ปลาไหลเผือกเป็น ไม้พุ่ม มีลำต้นตั้งตรง มีความสูง 1-10 เมตร เปลือกต้นเป็นสีน้ำตาล เป็นไม้ลงราก รากมีลักษณะกลมโต สีขาวนวล และยาว แตกกิ่งก้านน้อย กิ่งก้านสั้น ก้านใบเรียงตัวหนาแน่นบริเวณปลายกิ่ง มีใบประกอบแบบขนนก มีความยาวมากกว่า 35 เซนติเมตร มีใบย่อย 8-13 คู่ มีดอกช่อแบบแยกแขนง ออกบริเวณปลายกิ่ง และ ซอกใบ กลีบดอกมี 5 กลีบมีสีม่วงปนแดง กลีบดอกเป็นรูปใบหอก ผลของต้นปลาไหลเผือกเป็นทรงกลมรี ออกเป็นพวงพวงละประมาณ 5 ผล ผลแก่มีสีแดง โดยต้นปลาไหลเผือกออกดอกช่วงเดือนพฤศจิกายนถึงมกราคม
ในตำรายาไทย มีการใช้รากแก้ไข้ ต้านโรคมะเร็ง รักษาโรคอัมพาต ช่วยขับถ่ายน้ำเหลือง ขับพยาธิ แก้อาการท้องผูก แก้ต่อมทอนซิลอักเสบ แก้อาการเจ็บคอ แก้วัณโรค กาฬโรค ขับเหงื่อ รักษาความดัน โลหิตสูง และใช้ทาแก้พิษต่าง ๆ เช่น ปลาดุก ตะขาบ แมงป่อง
มีการทดลองสารสกัดรากปลาไหลเผือกในคนด้านการเพิ่มสมรรถภาพทางเพศพบว่าอาสาสมัครชาย มีสมรรถภาพทางเพศเพิ่มมากขึ้น และมีการศึกษาด้านสมรรถภาพทางกาย เพิ่มมวลกล้ามเนื้อ พบว่าในเพศชายมีฮอร์โมน testosterone เพิ่มสูงขึ้น ความแข็งแรงของกล้ามเนื้อเพิ่มมากขึ้น และมีการศึกษาฤทธิ์ต้านเบาหวานในหนู พบว่าค่าน้ำตาลในหนูที่ถูกเหนี่ยวนำให้เป็นเบาหวานลดลง และไม่ส่งผลกับค่าน้ำตาลในหนูปกติ และในไทยมีรายงานการศึกษาพบว่ารากปลาไหลเผือกมีฤทธิ์ในการต้านเชื้อมาลาเรีย
เพื่อศึกษาองค์ประกอบทางพฤกษเคมีเบื้องต้นของสารสกัดจากรากปลาไหลเผือก (Eurycoma longifolia Jack) ด้วยตัวทำละลาย 6 ชนิดได้แก่ เฮกเซน ไดคลอโรมีเทน เอทธิลอะซีเตท เอทานอล
เมทานอล และน้ำ ซึ่งเป็นขั้นตอนที่สำคัญที่นำไปสู่การแยกสารสำคัญ และพบสารใหม่
พบสารพฤกษเคมีที่มีฤทธิ์ทางชีวภาพในรากปลาไหลเผือกผ่านการสกัด จึงทำการแยกสารสำคัญทางเคมีของรากปลาไหลเผือกด้วยเทคนิคคอลัมน์โครมาโตกราฟีและตรวจสอบด้วยเทคนิค TLC แล้วทำการพิสูจน์เอกลักษณ์ด้วยเทคนิค 1H-NMR, 13C- NMR, และ FTIR ของสารที่แยกได้ เพื่อนำไปเป็นข้อมูลในการพัฒนาการตรวจพิสูจน์รากปลาไหลเผือก รวมไปถึงการทดสอบการออกฤทธิ์ทางชีวภาพในกระบวนการต่อไป