ผลของไคโตซานจากเปลือกหอยขมต่อความคงทนของสีย้อมครามจังหวัดสกลนคร

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

จิรัชญา พละเสน, พรรณนิภา สรรพสอน, ปวันรัตน์ สุริยะแสง

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

เสาวรจนี จันทวงค์

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนสกลราชวิทยานุกูล

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2561

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

ผ้าย้อมคราม คือผ้าที่ทอด้วยมือ หรือทอด้วยเครื่องจักรที่ย้อมสีด้วยครามธรรมชาติ มีเฉดสีฟ้าถึงสีน้ำเงินเข้ม เนื่องจากมีองค์ความรู้ในการปลูกต้นครามและการย้อมคราม โดยเฉพาะจังหวัดสกลนครซึ่งมักจะย้อมครามที่เส้นฝ้ายก่อนนำไปทอด้วยมือให้เป็นผืน บ้างมัดหมี่ให้เป็นลวดลายก่อนแล้วจึงนำไปย้อมและทอมือด้วยกี่พื้นบ้าน เกิดเป็นผ้ามัดหมี่ทอมือย้อมครามที่มีเอกลักษณ์ของแต่ละท้องถิ่น แต่การย้อมครามต้องทำซ้ำหลายๆครั้ง เพื่อให้ได้สีเข้มตามต้องการ และเมื่อนำผ้าย้อมครามไปใช้งานพบว่ามีข้อจำกัดในด้านความคงทนของสีผ้าต่อการซักล้าง ตกสีง่าย และสีซีดจางเร็วเมื่อถูกแสงแดด

คณะผู้จัดทำจึงจัดทำโครงงานนี้ขึ้นเพื่อทดสอบประสิทธิภาพของไคโตซานจากเปลือกหอยที่มีผลต่อความคงทนของสีย้อมคราม จังหวัดสกลนคร เป็นการนำเปลือกหอยขมซึ่งเป็นเศษอาหารมาใช้ให้เกิดประโยชน์ และจากการศึกษาพบว่า ผ้าที่แช่ในน้ำย้อมครามที่ผสมไคโตซานจากเปลือกหอยขมสามารถลดการตกสีได้ดีกว่าผ้าที่แช่ในสีย้อมครามธรรมดา เนื่องจากสารไคโตซานที่นำไปละลายกับกรดน้ำส้มสายชูนั้นมีความสามารถในการยึดจับอนุภาคของสีย้อมครามได้ ทำให้สีที่ติดบนผ้ามีไม่ซีดเร็ว และลดการตกสีของผ้าได้