การพัฒนาน้ำยาซักผ้าด้วยสารซาโปนินจากเปลือกลำไย
- ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์
ทีปกร ประสมทอง, พิชญาภา พานทอง, จิราภา ยอดเพชร
- อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์
จิราภา ยอดเพชร
- โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์
- ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์
บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์
ลำใยเป็นผลไม้ทางภาคเหนือที่เป็นที่นิยม เพราะมีรสชาติหวานอร่อย ผลลำไยมีลักษณะกลมเป็นช่อ เนื้อขาวหวานมีเม็ดสีดำตรงกลาง นอกจากนี้ส่วนต่าง ๆ ของลำไยยังมีสรรพคุณรักษาโรคต่าง ๆ แต่โดยปกติจะ นิยมรับประทานเฉพาะเนื้อลำไย ส่วนเปลือกจะนำไปทิ้งโดยเปล่าประโยชน์ จึงเป็นสาเหตุของการนำเปลือก ลำไยมาใช้ประโยชน์ โดยสกัดขาโปนินออกมาทำน้ำยาซักผ้า เพราะในทุก ๆ วันผู้คนต้องใส่เสื้อผ้า ซึ่งเสื้อผ้า อาจมีการเปื้อนคราบสิ่งสกปรก ซึ่งเป็นสาเหตุของกลิ่นเหม็น และเป็นแหล่งสะสมเชื้อโรค เชื้อรา แบคทีเรีย และสิ่งสกปรก เป็นจุดเริ่มต้นของความอันตราย เช่น โรคผิวหนัง อาการคันหรือสิวที่หลังได้ จึงเป็นเหตุให้นำ ซาโปนินจากเปลือกลำไยมาทำน้ำยาซักผ้า
ในเปลือกลำไยมีสารซาโปนิน โดยซาโปนิน (Saponin) เป็นสารประกอบไกลโคไซด์ที่พบได้ทั้งพืช และสัตว์ มาจากคำว่า sapo แปลว่า สบู่ พบได้ในส่วน ต่าง ๆ ของพืช ในพืชวงศ์ Sapindaceae สกุล Sapindus (soapberry หรือ soapnut) และวงศ์ Aceraceae (maple) และวงศ์ Hippocastanaceae (horse chestnut) ในสัตว์สามได้ในสัตว์ทะเล เช่น ปลาดาวและแตงกวาทะเล นอกจากนี้ยัง สามารถพบพืชตระกูลถั่ว และผัก เช่น กระเทียม หน่อไม้ฝรั่ง สารซาโปนั้นมีคุณสมบัติคือ โครงสร้างมีส่วนประกอบที่ทั้งละลายน้ำได้และละลายในไขมันได้ จึงนำมาใช้เป็นสารทำให้เกิดฟอง กล่าวคือเป็นสารลดแรงตึงผิว จึงมีการประยุกต์ซาโปนินในด้านต่าง ๆ ในด้านอาหารถูกนำใช้เป็นสาร เติมแต่งอาหาร ด้านเครื่องสำอางถูกนำมาใช้ในการทำผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดเนื่องจากซาโปนินมีคุณสมบัติ เป็นสารทำให้เกิดฟอง การทำน้ำยาซักผ้าจึงเป็นทางเลือกในการพัฒนาผลิตภัณฑ์จากเปลือกลำไย โดยนำ เปลือกลำไยมาสกัดสารซาโปนินออกมา ซึ่งจะสกัดโดยใช้การแช่ เอทานอล 70 % จากนั้นกรองและระเหยน้ำ ออก แล้วนำมาแยกสารเพื่อให้ได้ซาโปนินบริสุทธิ์ นำซาโปนินบริสุทธิ์มาทดสอบคุณสมบัติและชนิดเพื่อนำไป วิเคราะห์หาปริมาณที่สกัดได้ แล้วจึงเข้าสู่ขั้นตอนการทำน้ำยาซักผ้า โดยใช้น้ำผสมกับ NaOH แล้วจึงไล่ชา โปนินที่สกัดได้ จึงวัดค่าความเป็นกรด-ด่าง ขั้นตอนสุดท้ายคือการทดสอบประสิทธิภาพว่าสามารถกำจัดคราบ ได้หรือไม่ และหลังซักผ้ามีกลิ่นหอมหรือไม่
โครงงานการพัฒนาน้ำยาซักผ้าด้วยสารซาโปนินจากเปลือกลำไยต้องการศึกษาที่ประสิทธิภาพซาโป นินจากเปลือกลำไย ที่เป็นสารทำให้เกิดฟอง โดยการนำเปลือกลำไยมาทำน้ำยาซักผ้า เพื่อใช้ประโยชน์จาก เปลือกลำไย และการทำน้ำยาซักผ้ายังเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีความจำเป็นในชีวิตประจำวัน ด้วยเหตุนี้จึงจัดทำน้ำยา ซักผ้าจากซาโปนินในเปลือกลำไยขึ้น ที่ใช้สำหรับการซักผ้าเพื่อขจัดคราบที่เปื้อนบนผ้า