การทดสอบประสิทธิภาพการยับยั้งเชื้อราตัวอย่างโรคพืชโดยใช้เชื้อราไตรโคเดอร์มา

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

ธมลวรรณ มีพันธุ์

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

ทัศน์ปองคุณ ดาราจร

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนเบญจมราชูทิศ

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2561

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

ในปัจจุบันสภาพอากาศในประเทศไทยมีความแปรปรวน และมีปริมาณฝนตกเพิ่มขึ้นเป็นอย่างมาก ทำให้เกิดปัญหาของโรคพืชที่เกี่ยวข้องกับเชื้อราเป็นจำนวนมากและกลายเป็นปัญหาใหญ่ที่ชาวเกษตรกรต้องเร่งทำการแก้ไข เพื่อไม่ให้ปัญหาดังกล่าวเกิดการลุกลามจนก่อความเสียหายแก่ผลผลิตทางการเกษตรไปมากกว่าเดิม จึงได้มีการศึกษาในเรื่องของการใช้เทคโนโลยีชีวภาพ เพื่อการแก้ปัญหาทางการเกษตรที่เกิดขึ้นมากมายหลายวิธี ส่วนหนึ่งที่เป็นการศึกษาเกี่ยวกับการใช้เชื้อราปฏิปักษ์ที่มีชื่อว่า เชื้อราไตรโคเดอร์มา มาแก้ปัญหาดังกล่าว และพบว่าสามารถแก้ปัญหาโรคพืชที่เกิดจากเชื้อราต่างๆ ได้เป็นอย่างดี ทั้งยังไม่ก่อผลเสียแก่ต้นพืชและตัวเกษตรกรผู้ใช้อีกด้วย

ผู้จัดทำมีความสนใจที่จะนำวิธีการทางชีวภาพนี้มาแก้ปัญหาดังกล่าว จึงได้ทำการศึกษาในเรื่อง เทคนิคปฏิบัติการการแยกเชื้อราไตรโคเดอร์มาออกจากดินอุดมสมบูรณ์ในแหล่งตัวอย่าง คือ อุทยานแห่งชาติเขานัน อ.นบพิตำ จำนวน 3 ตัวอย่างจากบริเวณที่แตกต่างกัน และพื้นที่ในเขต อ.ท่าศาลา จ.นครศรีธรรมราช จากสวนที่ปลูกต้นยางพารา และสวนที่ปลูกฝรั่ง โดยนำมาทำ Soil Dilution 4 ระดับความเข้มข้น และเริ่มศึกษาเทคนิคการเพาะเลี้ยง การเตรียมอาหารเลี้ยงเชื้อ Marthin Agar และ PDA รวมถึงประโยชน์ของเชื้อราไตรโคเดอร์มาต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการแก้ปัญหาทางการเกษตร เพื่อนำไปใช้ในการควบคุมเชื้อราตัวอย่างโรคพืชซึ่งได้แก่ เคอวูราเลีย และสเคลอโรเตียม โดยใช้วิธีการ Dual Culture

ซึ่งจากการที่ผู้จัดทำได้นำตัวอย่างดินตามที่กล่าวไว้ข้างต้นมาทำการแยกเชื้อราไตรโคเดอร์มา พบว่า ในเขตอุทยานแห่งชาติเขานัน อ.นบพิตำ ซึ่งเป็นเขตของป่าธรรมชาติที่มีความอุดมสมบูรณ์ สามารถทำการแยกเชื้อราไตรโคเดอร์มาออกมาได้เป็นจำนวนมาก แต่ในขณะที่เขต อ.ท่าศาลา ไม่สามารถแยกเชื้อราไตรโคเดอร์มาออกมาได้ ทั้งนี้อาจเป็นเพราะ พื้นที่ดังกล่าวได้ผ่านการใช้ยาฆ่าเชื้อรา และยาฆ่าแมลงมาแล้ว ทำให้เชื้อราไตรโคเดอร์มาจึงไม่สามารถเจริญเติบโตในพื้นที่นี้ได้ จากนั้นข้าพเจ้าได้นำเชื้อราจำนวน 2 ไอโซเลต ได้แก่ TM 4-3 และ TM 5-1 นี้มาทำ Dual Culture บนอาหาร PDA พบว่า เชื้อราไตรโคเดอร์มา TM 4-3 มีประสิทธิภาพการเป็นเชื้อราปฏิปักษ์ได้ดีระดับปานกลางจนถึงระดับสูงในการยับยั้งเชื้อรา เคอวูราเลีย และสเคลอโรเตียม และในส่วนของเชื้อราไตรโคเดอร์มา TM 5-1 มีประสิทธิภาพการเป็นเชื้อราปฏิปักษ์ต่ำกว่า

ข้อเสนอแนะ

1)เพิ่มชนิดของตัวอย่างเชื้อราโรคพืชที่กำลังเป็นปัญหากับพืชเศรษฐกิจในปัจจุบัน

2)เปลี่ยนสถานที่ในการเก็บตัวอย่างดิน อาจเป็นแหล่งธรรมชาติที่มีความอุดมสมบูรณ์