การพัฒนาซีรั่มจากเลือดสายสะดือทารกแรกคลอดเพื่อใช้ทดแทนซี่รั่มชนิดดีพลีท(depleted serum) ที่นำเข้าจากต่างประเทศ สำหรับการผลิตสารสกัดสเต็มเซลล์

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

กมลพัฒน์ เพิ่มไทย, ธนัช จิตรธิรา

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

ธวัชชัย​ สุขล้อม, ทัศนีย์ เพิ่มไทย

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2566

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

บทคัดย่อ

เทคโนโลยีสเต็มเซลล์เป็นวิทยาการทางการแพทย์ที่นำมาใช้รักษาโรคหลายชนิดที่ไม่สามารถรักษาได้ด้วยยา หรือ การผ่าตัด และยังมีอีกหลายโรคที่อยู่ระหว่างกระบวนการทดสอบเพื่อการรักษา เทคโนโลยีนี้ได้พัฒนาไปถึงการใช้สารสกัดจากสเต็มเซลล์ที่ทำให้เกิดความสะดวก ปลอดภัย และให้ผลสำเร็จดีมากขึ้น คือ การใช้สาร extracellular vesicle แทนการใช้ตัวเซลล์ในการรักษาโรค อย่างไรก็ตามสเต็มเซลล์เป็นเทคโนโลยีที่มีค่าใช้จ่ายสูง เนื่องจากการผลิตสเต็มเซลล์ต้องใช้อาหารเพาะเลี้ยงเซลล์ที่มีราคาสูงนำเข้าจากต่างประเทศ อีกทั้งการผลิตสาร extracellular vesicle จากสเต็มเซลล์ ต้องเพาะเลี้ยงด้วยซีรั่มชนิดดีพลีท (exosome-depleted Fetal bovine serum) ซึ่งเป็นซีรั่มชนิดพิเศษจากลูกวัว (fetal bovine serum) ที่มีราคาสูงและเป็นสารเคมีสิ้นเปลืองจากปัญหาดังกล่าว ทีมผู้พัฒนาจึงได้มีแผนการศึกษาพัฒนาการผลิตซีรั่มจากเลือดสายสะดือให้เป็นซีรั่มดีพลีท เพื่อการใช้ทดแทนซีรั่มชนิดดีพลีทเชิงพาณิชย์ โดยทำการศึกษาทดลองใช้เพาะเลี้ยงสเต็มเซลล์ และนำสเต็มเซลล์ที่ได้ไปตรวจสอบคุณสมบัติเฉพาะ ได้แก่ คุณสมบัติการแบ่งเซลล์ (cell proliferation, self-renewal) และการเปลี่ยนแปลงเป็นเซลล์ร่างกายชนิดต่างๆ (cell differentiation) และนำสเต็มเซลล์ที่ได้มาเพาะเลี้ยงเพื่อผลิตสาร extracellular vesicle และนำสารดังกล่าวมาทดสอบถึงคุณสมบัติช่วยฟื้นฟูเซลล์ที่มีภาวะอักเสบ (anti-inflammation) ทั้งนี้ หากซีรั่มดีพลีทจากเลือดสายสะดือที่พัฒนาขึ้นสามารถใช้ทดแทนซีรั่มดีพลีทเชิงพาณิชย์ได้ จะส่งผลให้ต้นทุนการผลิตยาเซลล์บำบัดลดลง ทั้งยังเป็นการนำสารชีวภาพที่ไม่ได้ใช้ประโยชน์ มาพัฒนาให้เกิดมูลค่า เพิ่มโอกาสพัฒนาวิทยาการด้านสเต็มเซลล์ในประเทศ ประชาชนสามารถเข้าถึงการรักษาโรคได้ง่ายขึ้น และยังลดการพึ่งพาการนำเข้าเทคโนโลยีจากต่างประเทศอีกด้วย

คำสำคัญ: ซีรัม(serum) ; เลือดสายสะดือ (cord blood) ; สเต็มเซลล์ (stem cell) ; สารหลั่งจากสเต็มเซลล์ (extracellular vesicle)