เล่มที่ 76
ส่วนที่ 159
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 159 อ้างอิง: Book 76, Section 159 ประเภท: section
เนื้อหา
ในคำว่า มหาภูตะ นี้ พึงทราบว่า สภาวะที่ชื่อว่า มหาภูตะ เพราะเหตุทั้งหลายโดยความปรากฏว่าเป็นของใหญ่เป็นต้น เพราะรูปเหล่านั้น ตรัสเรียกว่า มหาภูตะ ด้วยเหตุเหล่านี้ คือ ปรากฏเป็นของใหญ่ ๑ เหมือนมหาภูต คือ นักเล่นกลเป็นต้น ๑ เพราะต้องบำรุงรักษามาก ๑ เพราะวิการ (เปลี่ยนแปลง) ใหญ่ ๑ เพราะเป็นกองใหญ่ที่มีอยู่ ๑. บรรดาเหตุเหล่านั้น ข้อว่า มหาภูตรูปปรากฏเป็นของใหญ่ มีอธิบายว่า รูปเหล่านั้น ปรากฏเป็นของใหญ่ในอนุปาทินนกสันดานบ้าง ๑ ในอุปาทินนก- สันดานบ้าง ๒ บรรดาสันดานทั้ง ๒ นั้น พึงทราบในอนุปาทินนกสันดานโดย ความเป็นของใหญ่อย่างนี้ จริงอยู่ จักรวาลหนึ่งยาวและกว้างถึง ๑,๒๐๓,๔๕๐ โยชน์ (หนึ่งล้าน สองแสนสามพันสี่ร้อยห้าสิบโยชน์) วัดโดยรอบ ตามคาถาที่ท่านประพันธ์ไว้ว่า สพฺพํ สตสหสฺสานิ ฉตฺตึส ปริมณฺฑลํ ทสญฺเจว สหสฺสานิ อฑฺฒุฑฺฒานิ สตานิ จ จักรวาลทั้งหมดมีสัณฐานกลม วัด โดยรอบได้ ๓,๖๑๐,๓๕๐ โยชน์ (สามล้าน หกแสนหนึ่งหมื่นสามร้อยห้าสิบโยชน์). ในจักรวาลนั้น มีคาถาว่า ทุเว สตสหสฺสานิ จตฺตาริ นหุตานิ จ เอตฺตกํ พหลตฺเตน สํขาตายํ พสุนฺธรา แผ่นดินนี้ วัดโดยส่วนหนาได้เท่านี้ คือ ๒๔๐,๐๐๐ โยชน์ (สองแสนสี่หมื่นโยชน์).
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ