ธรรมสังคณี
ส่วนพระโยคาวจรผู้ปรารถนาแสดงฤทธิ์ต่าง ๆ นัยอาทิว่า แม้คน เดี...
หมวด: อภิธรรมปิฎก ฝ่าย: ธรรมสังคณี ลำดับ: 424 อ้างอิง: Dhs 424 ประเภท: analysis
เนื้อหา
ส่วนพระโยคาวจรผู้ปรารถนาแสดงฤทธิ์ต่าง ๆ นัยอาทิว่า แม้คน เดียวก็เป็นหลายคนได้ ดังนี้ ทำสมาบัติ ๘ ให้เกิดในกสิณ ๘ อันเป็นเบื้องต้น แล้วพึงฝึกจิตโดยอาการ ๑๔ อย่างเหล่านี้ คือ ๑. กสิณานุโลมโต (เข้าฌานลำดับกสิณ) ๒. กสิณปฏิโลมโต (เข้าฌานย้อนกสิณ) ๓. กสิณานุโลมปฏิโลมโต (เข้าฌานตามสำดับและย้อนกสิณ) ๔. ฌานานุโลมโต (เข้าตามลำดับฌาน) ๕. ฌานปฏิโลมโต (เข้าย้อนลำดับฌาน) ๖. ฌานานุโลมปฏิโลมโต (เข้าฌานตามลำดับและย้อนฌาน) ๗. ฌานุกันติกโต (เข้าฌานโดยข้ามลำดับ ) ๘. กสิณุกันติกโต (เข้าฌานโดยข้ามกสิณ) ๙. ฌานกสิณุกันติกโต (ข้ามทั้งฌานและกสิณ) ๑๐. อังคสังกันติโต (เข้าฌาน ๕ โดยก้าวล่วงองค์) ๑๑. อารัมมณสังกันติโต (เข้าฌานโดยเปลี่ยนอารมณ์) ๑๒. อังคารัมมณสังกันติโต (เข้าตามลำดับฌานและกสิณ ) ๑๓. อังคววัฏฐานโต (กำหนดรู้องค์ฌาน) ๑๔. อารัมมณววัฏฐานโต (กำหนดรู้อารมณ์). เรื่องพิสดารแห่งการฝึกจิตเหล่านั้น ข้าพเจ้ากล่าวไว้ในวิสุทธิมรรค ทั้งนั้นแล ก็พระโยคาวจรไม่เคยอบรมมาก่อน เป็นอาทิกัมมิกะ ไม่ฝึกจิต โดยอาการ ๑๔ อย่าง อย่างนี้ จักยังการแสดงฤทธิ์ต่าง ๆ ให้สำเร็จ ด้วยประการ ที่กล่าวมานี้ นั่นมิใช่ฐานะที่มีได้ จริงอยู่ แม้การบริกรรมกสิณของพระ- โยคาวจรผู้เริ่มเป็นภาระ (ของยาก) ก็บรรดาผู้เริ่มบริกรรมกสิณตั้งร้อยองค์ พันองค์ องค์เดียวย่อมสามารถ. พระโยคาวจรผู้ทำกสิณบริกรรมแล้ว การที่ จะทำนิมิตให้เกิดขึ้นก็เป็นภาระ (ของยาก) ในบรรดาร้อยองค์ พันองค์ องค์เดียวเท่านั้นย่อมสามารถ. เมื่อนิมิตเกิดขึ้นแล้ว ขยายนิมิตให้เจริญขึ้น แล้วบรรลุอัปปนาก็เป็นภาระ (ของยาก) ในร้อยองค์พันองค์ องค์เดียวเท่านั้น ย่อมสามารถ แม้ผู้บรรลุอัปปนาได้แล้ว การฝึกจิตโดยอาการ ๑๔ ก็เป็นภาระ (ของยาก) ในร้อยองค์พันองค์ องค์เดียวย่อมสามารถ แม้ผู้ฝึกจิตโดยอาการ ๑๔ อย่างแล้ว ชื่อว่า การแสดงฤทธิ์ต่าง ๆ ก็เป็นภาระ (ของยาก) ใน ร้อยองค์พันองค์ องค์เดียวเท่านั้นย่อมสามารถ แม้ผู้แสดงฤทธิ์ได้แล้ว ชื่อว่า การเข้าฌานได้รวดเร็วก็เป็นภาระ (ของยาก) ในบรรดาร้อยองค์พันองค์ จะมีองค์หนึ่งเท่านั้นเข้าฌานได้รวดเร็ว เหมือนพระรักขิตเถระผู้มีพรรษา ๘ โดยการอุปสมบท ในบรรดาท่านผู้มีฤทธิ์ประมาณสามแสนองค์ ผู้มาพยาบาล พระมหาโรหณคุตตเถระผู้อาพาธในเถรัมพัตถลวิหาร เรื่องพิสดารในวิสุทธิมรรค นั่นแล.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ