ธรรมสังคณี
อีกอย่างหนึ่งพระอภิธรรมมีนิทาน ๓ นิทานของพระอภิธรรมแม้อื่นอี...
หมวด: อภิธรรมปิฎก ฝ่าย: ธรรมสังคณี ลำดับ: 112 อ้างอิง: Dhs 112 ประเภท: analysis
เนื้อหา
อีกอย่างหนึ่งพระอภิธรรมมีนิทาน ๓ นิทานของพระอภิธรรมแม้อื่นอีกมี ๓ คือ ๑. ทูเรนิทาน (นิทานไกล) ๒. อวิทูเรนิทาน (นิทานไม่ไกล) ๓. สันติเกนิทาน (นิทานใกล้) บรรดานิทานทั้ง ๓ นั้น พึงทราบทูเรนิทานเริ่มตั้งแต่บาทมูลของ พระพุทธเจ้า ทรงพระนามว่า ทีปังกร จนถึงดุสิตบุรี พึงทราบ อวิทูเรนิทาน เริ่มตั้งแต่ดุสิตบุรีจนถึงโพธิมณฑล คำว่า สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้า เสด็จประทับอยู่ ณ บัณฑุกัมพลศิลาอาสน์ที่ควงไม้ปาริฉัตตกะในหมู่เทพยดา ชั้นดาวดึงส์นั้นแล ได้ตรัสอภิธรรมแก่เทวดาทั้งหลายชั้นดาวดึงส์นี้ ชื่อว่า สันติเกนิทาน ของพระอภิธรรมนั้น. * บัดนี้ ถึงโอกาสการกล่าวอภิธรรมกถาตามที่ข้าพเจ้าให้ปฏิญญาไว้ อย่างนี้ว่า เมื่อข้าพเจ้ากล่าวอภิธรรมกถานี้อยู่ ด้วยอาการอย่างนี้ ขอสาธุชนทั้งหลายอย่า ฟุ้งซ่าน จงตั้งใจสดับฟัง เพราะกถาเช่นนี้ หาฟังได้ยากนัก . ในอภิธรรมกถานั้น ปกรณ์ ๗ มีอภิธรรมสังคณีเป็นต้น ชื่อว่า อภิธรรม แม้ในธรรมสังคณีก็จำแนกเป็น ๔ กัณฑ์ มีจิตตุปปาทกัณฑ์เป็นต้น ถึงจิตตุปปาทกัณฑ์นั้นมีมาติกาเป็นเบื้องต้น ถึงมาติกานั้นก็ยังแบ่งเป็น ๒ คือ ติกมาติกา และทุกมาติกา. ในมาติกาทั้ง ๒ อย่างนั้น ติกมาติกาเป็นเบื้องต้น แม้ในติกมาติกาก็มีกุศลติกะเป็นเบื้องต้น ถึงในกุศลติกะก็มีบทนี้ว่า กุสลา ธมฺมา เป็นเบื้องต้น เพราะฉะนั้น ตั้งแต่แต่นี้ไป ขอท่านสาธุชนทั้งหลาย จงมีจิตสงบ ตั้งใจสดับฟังอภิธรรมกถาอัน ลึกซึ้งนี้ ซึ่งข้าพเจ้าจะกล่าวอยู่ให้ดีเถิด .
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ