เล่มที่ 74
ส่วนที่ 96
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 96 อ้างอิง: Book 74, Section 96 ประเภท: section
เนื้อหา
ในบทเหล่านั้น บทว่า ปรโลกเหตุ ความว่า ข้าแต่มหาราชเจ้า บุรุษบัณฑิตเช่นพระองค์ สละความเป็นใหญ่ที่พระองค์ทรงเห็นอยู่แล้ว เช่น กับสมบัติของท้าวสักกะ พึงพระราชทานพระเนตร เพราะเหตุแห่งปรโลก ได้อย่างไร. บทว่า น วาหํ ตัดบทเป็น น เว อหํ. บทว่า ยสฺสา ความว่า เพราะเหตุแห่งความเป็นใหญ่ อันเป็นของทิพย์ หรือของมนุษย์. อีกอย่าง หนึ่ง ธรรมอันเป็นพุทธการกธรรมของสัตบุรุษทั้งหลาย คือของพระโพธิ- สัตว์ทั้งหลาย เป็นของเก่าอันบัณฑิตประพฤติ ประพฤติยิ่งสะสมแล้ว ใจ ของเราเป็นเช่นนี้ ยินดีเป็นนิจในทานนั่นแล ด้วยเหตุนี้ ด้วยประการ ฉะนี้แล. ก็และพระราชาครั้นตรัสอย่างนี้แล้ว ทรงให้อำมาตย์ทั้งหลายรับรู้ แล้ว ตรัสกะหมอสิวกะว่า:- ดูก่อนสิงกะมานี่แน่ะ จงลุกขึ้นอย่างชักช้า อย่าครั่นคร้าม จงควักนัยน์ตาแม้ทั้งสองข้าง ออกให้แก่วณิพก. หมอสิวกะนั้น เราเดือน แล้ว เชื่อฟังคำของเราได้ควักนัยน์ตาทั้งสอง ออกดุจจาวตาลให้แก่ผู้ขอทันที. บทว่า อุฏฺเหิ คือจงขมีขมัน. ท่านแสดงว่า จงทำกิจของสหายด้วย การให้ดวงตาของเรานี้. บทว่า มา ทนฺธยิ คืออย่าชักช้า. เพราะขณะของ ทานนี้หาได้ยากยิ่ง เราปรารถนามานานแล้ว เราได้แล้ว. อธิบายว่า ขณะ ของทานนั้นอย่าพลาดไปเสีย. บทว่า มา ปเวธยิ อย่าครั่นคร้าม คืออย่า หวั่นไหวด้วยความหวาดสะดุ้งว่า เราจะควักพระเนตรของพระราชาของเรา อย่าถึงความปั่นป่วนในร่างกาย คือปวดอุจจาระปัสสาวะ บทว่า อุโภปิ นยนํ คือนัยน์ตาแม้ทั้งสองข้าง. บทว่า วนิพฺพเก คือผู้ขอ บทว่า มยฺหํ คืออันเรา. บทว่า อุทฺธริตฺวาน ปาทาสิ ควักนัยน์ตาทั้งสองข้าง คือ หมอนั้นควักนัยน์ตา แม้ทั้งสองข้างจากเบ้าพระเนตรของพระราชาแล้วได้ วางบนพระหัตถ์ของพระราชา.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ