เล่มที่ 65
ส่วนที่ 130
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 130 อ้างอิง: Book 65, Section 130 ประเภท: section
เนื้อหา
ชื่อว่า กาม เพราะอรรถว่า อันบุคคลใคร่, ได้แก่ กามคุณ ๕. ความพอใจในกามทั้งหลาย ชื่อว่า กามฉันทะ . อีกอย่างหนึ่ง ชื่อว่า กาม เพราะอรรถว่า ใคร่. ความพอใจคือความใคร่ ชื่อว่า กามฉันทะ . ความว่า ไม่ใช่ความพอใจใคร่จะทำงาน, กามตัณหา นั่นแหละมีชื่ออย่าง นี้. ชื่อว่า นิวรณ์ เพราะอรรถว่า กั้นกุศลธรรมทั้งหลาย. นิวรณ์ คือ กามฉันทะ ชื่อว่า กามฉันทนิวรณ์ . แม้ในบทที่เหลือทั้งหลายก็มีนัย อย่างนี้. ชื่อว่า พยาบาท เพราะอรรถว่า เป็นเครื่องถึงความพินาศ. คือ จิตเข้าถึงความเสีย หรือให้ถึงความพินาศ คือยังสมบัติคือวินัยและอาจาร หรือประโยชน์เกื้อกูลและความสุขเป็นต้น ให้พินาศ. ความหดหู่ ชื่อว่า ถีนะ . ความเคลิบเคลิ้ม ชื่อว่า มิทธะ . อธิบายว่า ความไม่ขะมักเขม้น และความทำลายสมบัติ. ถีนะ ด้วย มิทธะ ด้วย ชื่อว่า ถีนมิทธะ . ใน ๒ อย่างนั้น ถีนะ มีความไม่ขะมักเขม้น เป็นลักษณะ. มีการบรรเทาความเพียรเป็น รส , มีความจมลงเป็น ปัจจุ- ปัฏฐาน . มิทธะ มีความไม่ควรแก่การงานเป็น ลักษณะ , มีความตก ต่ำเป็น รส , มีความเหี่ยวแห้งหรือความเคลิ้มหลับเป็น ปัจจุปัฏฐาน . ทั้ง ถีนะและมิทธะ มีอโยนิโสมนสิการในความริษยา ความเฉื่อยชาและ หาวนอนเป็นต้นเป็น ปทัฏฐาน .
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ