เล่มที่ 65
ส่วนที่ 126
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 126 อ้างอิง: Book 65, Section 126 ประเภท: section
เนื้อหา
ก็ในสองบทว่า หิริ ตั้งอยู่ด้วยสภาวะละอาย โอตตัปปะ ตั้งอยู่ ด้วยสภาวะกลัว นี้. บทว่า ลชฺชา ได้แก่ อาการที่ละอาย หิริตั้งอยู่ด้วยสภาวะนั้น. บทว่า ภยํ ได้แก่ ภัยในอนาคต โอตตัปปะตั้งอยู่ในสภาวะนั้น หิริและโอตตัปปะทั้งสองนั้น ย่อมปรากฏในการเว้น ขาดจากบาป, เหมือนอย่างบุคคลบางคนก้าวลงสู่ลัชชีธรรมแล้ว ย่อมไม่ทำบาปเหมือน บุรุษคนหนึ่งกำลังถ่ายอุจจาระปัสสาวะอยู่, เห็นคนคนหนึ่งซึ่งควรจะละอาย, พึงถึงอาการละอายเป็นผู้กระดากอาย ฉะนั้น บุคคลบางคนเป็นผู้กลัวแต่ ภัยในอบาย ย่อมไม่ทำบาป. ในข้อนั้นมีอุปมาดังนี้ :- เหมือนอย่างว่า มีก้อนเหล็กสองก้อน ก้อนหนึ่งเย็น เปื้อนคูถ. ก้อนหนึ่งร้อน ไฟลุกแดง. ในก่อนเหล็กสองก้อนนั้น คนฉลาดย่อม รังเกียจไม่จับก้อนเย็นเพราะเปื้อนคูถ. ไม่จับก้อนร้อนเพราะกลัวร้อน. ในข้อนั้นพึงทราบว่า การก้าวลงสู่ลัชชีธรรมภายในไม่ทำบาปเหมือนการ ไม่จับเหล็กก้อนเย็นเพราะรังเกียจที่เปื้อนคูถ. การไม่ทำบาปเพราะกลัวภัย ในอบายเหมือนการไม่จับเหล็กก้อนร้อนเพราะกลัวร้อน. โอตตัปปะ มีความเป็นผู้ เห็นภัยของผู้กลัวความผิดเป็น ลักษณะ แม้ทั้งสองนี้ ย่อมปรากฏในการ เว้นขาดจากบาปนั่นแล. ก็บุคคลบางคนยังหิริซึ่งมีความตกลงเป็นลักษณะให้ตั้งขึ้นแล้วไม่ทำ บาปด้วยเหตุ ๔ ประการ คือ พิจารณาความยิ่งใหญ่ของ ชาติ , พิจารณา ความยิ่งใหญ่ของ ศาสดา , พิจารณาความยิ่งใหญ่ของ มรดก , พิจารณา ความยิ่งใหญ่ของ เพื่อนพรหมจารี .
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ