เล่มที่ 65
ส่วนที่ 75
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 75 อ้างอิง: Book 65, Section 75 ประเภท: section
เนื้อหา
บทว่า อโยมเยน ได้แก่ ที่เกิดแต่โลหะดำเป็นต้น. บทว่า สลฺเลน ได้แก่ ด้วยลูกธนู. บทว่า อฏฺิมเยน ได้แก่ ด้วยกระดูกที่เหลือเว้นกระดูกมนุษย์. บทว่า ทนฺตมเยน ได้แก่ ด้วยงาช้างเป็นต้น. บทว่า วิสาณมเยน ได้แก่ ด้วยเขาโคเป็นต้น. บทว่า กฏฺมเยน ได้แก่ ด้วยไม้ไผ่เป็นต้น. บทว่า วิทฺโธ ได้แก่ แทงด้วยลูกศรมีประการดังกล่าวแล้วอย่าง ใดอย่างหนึ่ง. บทว่า รุปฺปติ ได้แก่ กระสับกระส่าย คือถึงวิการ. บทว่า กุปฺปติ ได้แก่ หวั่นไหว คือยังความโกรธให้เกิดขึ้น. บทว่า ฆฏิยติ ได้แก่ เป็นผู้ดิ้นรน. บทว่า ปีฬิยติ ได้แก่ เป็นผู้จุกเสียด ผู้ถูกประหารย่อมหวั่นไหว ย่อมดิ้นรนในเวลาใส่เส้นหญ้าเข้าไปล้างแผลในวันที่สาม ย่อมจุกเสียดเมื่อ ให้น้ำด่าง หรือย่อมกระสับกระส่ายเมื่อล้างแผลที่ถูกแทง ย่อมหวั่นไหว เพราะเกิดทุกข์นั้น ย่อมจุกเสียดเพราะใส่เส้นหญ้าเข้าไป ย่อมดิ้นรนเมื่อ ให้น้ำด่าง อาจารย์พวกหนึ่งพรรณนาไว้อย่างนี้ ด้วยประการฉะนี้. บทว่า พฺยาธิโต ได้แก่ เป็นผู้ถูกประหารแล้วเจ็บตัว. บทว่า โทมนสฺสิโต ได้แก่ ถึงความโทมนัส. บทว่า วิปริณามญฺถาภาเวน ได้แก่ เพราะละความเป็นปกติ เข้าถึงความเป็นอย่างอื่น. ความเหี่ยวแห้งภายในใจ ชื่อว่า โศก, ความ บ่นเพ้อด้วยวาจา ชื่อว่า ปริเทวะ, ความบีบคั้นทางกายเป็นต้น ชื่อว่า ทุกข์, ความบีบคั้นทางใจ ชื่อว่า โทมนัส, และความคับแค้นใจอย่าง แรง ชื่อว่า อุปายาส. ความโศกเป็นต้นมีประการดังกล่าวแล้วเหล่านั้น ย่อมเกิดขึ้น คือย่อมถึงความปรากฏ.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ