เล่มที่ 49
ส่วนที่ 145
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 145 อ้างอิง: Book 49, Section 145 ประเภท: section
เนื้อหา
เมื่อฆฏบัณฑิตกล่าวธรรมอย่างนี้ พระราชาได้ทรงสดับ ดังนั้น เป็นปราศจากลูกศรคือความโศก มีใจเลื่อมใส เมื่อจะ สรรเสริญฆฏบัณฑิต จึงได้กล่าวคาถาที่เหลือว่า เธอดับความกระวนกระวายทั้งปวงของ เราผู้เร่าร้อนให้หายไป เหมือนบุคคลเอาน้ำดับไฟ ที่ราดด้วยน้ำมัน ฉะนั้น เธอบรรเทาความโศก ถึงบุตรของเรา ผู้ถูกความโศกครอบงำ ได้ถอน ขึ้นแล้วหนอ ซึ่งถูกศรคือความโศกอันเสียบแทง ที่หทัยของเรา เราเป็นผู้มีลูกศรคือความโศก อันถอนขึ้นแล้ว เป็นผู้เย็นสงบแล้ว เราจะไม่ เศร้าโศก ไม่ร้องไห้อีก เพราะได้ฟังคำของเธอ ชนเหล่าใดผู้มีปัญญา ผู้อนุเคราะห์กันแลกัน ชนเหล่านั้น ย่อมทำอย่างนี้ ย่อมยังกันและกัน ให้หายโศก เหมือนเจ้าชายฆฏบัณฑิตทำพระ- เชษฐา ให้หายโศก ฉะนั้น บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ฆโฏ เชฏฺํ ว ภาตรํ ความว่า เหมือนฆฏบัณฑิต ทำพระเชษฐาของตน ผู้ถูกความเศร้าโศก เพราะ บุตรตายไปครอบงำ ให้พ้นจากความเศร้าโศกเพราะบุตรนั้น ด้วย ความที่ตนเป็นผู้ฉลาดในอุบาย และด้วยธรรมกถา ฉันใด แม้ผู้อื่น ผู้มีปัญญา มีความอนุเคราะห์ก็ฉันนั้น ย่อมกระทำอุปการะแก่ญาติ ทั้งหลาย. บทว่า ยสฺส เอตาทิสา โหนติ นี้ เป็นคาถาแห่งพระองค์ ผู้ตรัสรู้ยิ่ง. คำแห่งคาถานั้น มีอธิบายดังต่อไปนี้ ฆฏบัณฑิต ย่อม ไปตาม คือติดตาม พระเจ้าวาสุเทพ ผู้อันความเศร้าโศก เพราะ บุตรครอบงำ ด้วยคำอันเป็นสุภาษิต เพื่อกำจัดความเศร้าโศก ด้วยประการใด คือ ด้วยเหตุใด. อำมาตย์ เป็นบัณฑิต ก็เช่นนั้น อันผู้ใดผู้หนึ่งจะพึงได้ ความเศร้าโศกของท่านจักมีแต่ที่ไหน ฉะนี้แล. คาถาที่เหลือ มีอรรถดังกล่าวแล้ว ในหนหลังนั่นแล.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ