เล่มที่ 47
ส่วนที่ 711
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 711 อ้างอิง: Book 47, Section 711 ประเภท: section
เนื้อหา
พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสพยากรณ์ว่า ท่านจงรู้เถิดว่า อวิชชาชื่อว่าธรรม เป็นศีรษะ วิชชาประกอบด้วยศรัทธา สติ สมาธิ ฉันทะ และวิริยะ ชื่อว่าเป็นธรรม เครื่องให้ศีรษะตกไป ลำดันนั้น อชิตมาณพมีความโสมนัส เป็นอันมาก เบิกบานใจ กระทำหนังเสือ เหลืองเฉวียงบ่าข้างหนึ่ง หมอบลงแทบพระ- บาทยุคลด้วยเศียรเกล้า กราบทูลว่า ข้าแต่ พระองค์ผู้นิรทุกข์ ผู้มีพระจักษุ พราหมณ์ พาวรีผู้เจริญ มีจิตเบิกบาน ดีใจพร้อมด้วย ศิษย์ทั้งหลายขอไหว้พระบาทยุคล (ของพระ ผู้มีพระภาคเจ้า) พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ดูก่อนมาณพ พราหมณ์พาวรีพร้อม ด้วยศิษย์ทั้งหลาย จงเป็นผู้ถึงความสุขเถิด แม้ถึงท่านก็จงเป็นผู้ถึงความสุข จงเป็นอยู่ สิ้นกาลนานเถิด ก็ท่านทั้งหลายมีโอกาสอันเราได้ กระทำแล้ว ปรารถนาในใจเพื่อจะถาม ปัญหาข้อใดข้อหนึ่ง ก็จงถามความสงสัย ทุก ๆ อย่างของพราหมณ์พาวรีหรือของท่าน ทั้งปวงเถิด อชิตมาณพมีโอกาสอันพระสัมมา- สัมพุทธเจ้ากระทำแล้ว นั่งลงประณมอัญชลี ทูลถามปัญหาเเรกกะพระตถาคต ณ ที่นั่ง ฉะนี้แล. อรรถกถาวัตถุคาถา ๑ แห่งปารายนวรรค วัตถุคาถา แห่งปารายนวรรคมีคำเริ่มต้นว่า โกสลานํ ปุรา รมฺมา ดังนี้. วัตถุคาถานี้มีการเกิดขึ้นอย่างไร ? มีเรื่องอยู่ว่า ครั้งอดีตกาล มีช่างไม้คนหนึ่งชาวกรุงพาราณสี. ไม่มี ใครเป็นสองในสำนักอาจารย์ของตน. ช่างไม้นั้นมีศิษย์ ๑๖ คน ศิษย์คน หนึ่ง ๆ มีอันเตวาสิกคนละ ๑,๐๐๐ คน. อาจารย์และอันเตวาสิกเหล่านั้นรวม เป็น ๑๖,๐๐๐ คนอย่างนี้. ทั้งหมดนั้นอาศัยกรุงพาราณสีเลี้ยงชีพ ได้ไปใกล้ภูเขา เอาไม้มาสร้างปราสาทชนิดต่าง ๆ ณ ที่นั้นขาย แล้วผูกแพนำมากรุงพาราณสี ๑. บาลีใช้ว่า วัตถุกถา.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ