เล่มที่ 21
ส่วนที่ 44
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 44 อ้างอิง: Book 21, Section 44 ประเภท: section
เนื้อหา
ดูก่อนท่านรัฐปาละ พวกเราก็ไปรบเอาชนบทนั้นมาครอบครองเสีย น่ะซิ. ดูก่อนมหาบพิตร เนื้อความนี้แล อันพระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น ผู้ทรงรู้ทรงเห็น เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงหมายถึงตรัสธัมมุทเทส ข้อที่สี่ว่า โลกพร่องอยู่เป็นนิตย์ ไม่รู้จักอิ่ม เป็นทาสแห่งตัณหา ที่อาตมภาพ รู้เห็นและได้ฟังแล้ว จึงออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิต. ดูก่อนท่านรัฐปาละ น่าอัศจรรย์ ไม่เคยมีมาแล้ว ข้อว่า โลกพร่อง อยู่เป็นนิตย์ ไม่รู้จักอิ่ม เป็นทาสแห่งตัณหานี้ อันพระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น ผู้ทรงรู้ทรงเห็น เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ตรัสดีแล้ว ท่านรัฐปาละ เป็นความจริง โลกพร่องอยู่เป็นนิตย์ ไม่รู้จักอิ่ม เป็นทาสแห่งตัณหา. ท่านรัฐปาละได้กล่าวคำนี้แล้ว ครั้นแล้ว ภายหลังได้กล่าว คาถาประพันธ์นี้อื่นอีกว่า เราเห็นมนุษย์ทั้งหลายในโลก ที่เป็น ผู้มีทรัพย์ ได้ทรัพย์ แล้วย่อมไม่ให้เพราะ ความหลง โลภแล้วย่อมทำการสั่งสม ทรัพย์ และยังปรารถนากามทั้งหลายยิ่ง ขึ้นไป พระราชาทรงแผ่อำนาจชำนะ ตลอดแผ่นดิน ทรงครอบครองแผ่นดิน มีสาครเป็นที่สุด มิได้ทรงรู้จักอิ่มเพียงฝั่ง สมุทรข้างนี้ ยังทรงปรารถนาฝั่งสมุทร ข้างโน้นอีก พระราชาและมนุษย์เหล่าอื่น เป็นอันมาก ยังไม่สิ้นความทะเยอทะยาน ย่อมเข้าถึงความเป็นผู้พร่องอยู่ ละร่างกาย ไปแท้ ความอิ่มด้วยกามย่อมไม่มีในโลก เลย อนึ่ง ญาติทั้งหลายพากันสยายผม คร่ำครวญถึงผู้นั้น พากันกล่าวว่าได้ตาย แล้วหนอ พวกญาตินำเอาผู้นั้นคลุมด้วย ผ้าไปยกขึ้นเชิงตะกอน แต่นั้นก็เผากัน ผู้นั้น เมื่อกำลังลูกเขาเผา ถูกแทงอยู่ด้วย หลาวมีแต่ผ้าผืนเดียว ละโภคสมบัติไป ญาติก็ดี มิตรก็ดี หรือสหายทั้งหลายเป็น ที่ต้านทานของบุคคลผู้จะตายไม่มี ทายาท ทั้งหลายก็ขนของเอาทรัพย์ของผู้นั้นไป ส่วน สัตว์ย่อมไปตามกรรมที่ทำไว้ ทรัพย์อะไร ๆ ย่อมติดตามคนตายไปไม่ได้ บุตร ภรรยา ทรัพย์และแว่นแคว้นก็เช่นนั้น บุคคลย่อมไม่ได้อายุยืนด้วยทรัพย์ และ ย่อมไม่กำจัดชราได้ด้วยทรัพย์ นักปราชญ์ ทั้งหลายกล่าวชีวิตนี้ ว่าน้อยนัก ว่าไม่ เที่ยง มีความแปรปรวนเป็นธรรมดา ทั้ง- คนมั่งมี ทั้งคนยากจน ย่อมกระทบผัสสะ ทั้งคนพาล ทั้งนักปราชญ์ ก็กระทบผัสสะ เหมือนกัน แต่คนพาล ย่อมนอนหวาดอยู่ เพราะความที่ตนเป็นพาล ส่วนนักปราชญ์ อันผัสสะถูกต้องแล้ว ย่อมไม่หวั่นไหว เพราะเหตุนั้นแล ปัญญาจึงประเสริฐกว่า ทรัพย์ ปัญญาเป็นเหตุถึงที่สุดในโลกนี้ได้ คนเป็นอันมากทำบาปกรรมเพราะความ- หลงในภพน้อยภพใหญ่ เพราะไม่มีปัญญา เครื่องให้ถึงที่สุด สัตว์ที่ถึงการท่องเที่ยว ไปมา ย่อมเข้าถึงครรภ์บ้าง ปรโลกบ้าง ผู้อื่นนอกจากผู้มีปัญญานั้น ย่อมเชื่อได้ว่า จะเข้าถึงครรภ์และปรโลก หมู่สัตว์ผู้มีบาป ธรรม ละโลกนี้ไปแล้วย่อมเดือดร้อน เพราะ กรรม ของ ตน เอง ใน โลก หน้า เปรียบเสมือนโจรผู้มีความผิด ถูกจับเพราะ โจรกรรม มีตัดช่อง เป็นต้น ย่อมเดือด- ร้อนเพราะกรรมของตนเอง ฉะนั้น ความจริง กามทั้งหลายวิจิตร รสอร่อย เป็นที่รื่นรมย์ใจ ย่อมย่ำยีจิต ด้วยรูปมี ประการต่าง ๆ มหาบพิตร อาตมภาพ เห็นโทษในกามทั้งหลาย เพราะเหตุนั้น จงบวชเสีย ผลไม้ทั้งหลายยังไม่หล่นทีเดียว มาณพทั้งหลาย ทั้งหนุ่มทั้งแก่ ย่อมมี สรีระทำลายได้ มหาบพิตร อาตมภาพ รู้เหตุนี้จึงบวช ความเป็นสมณะ เป็น ข้อปฏิบัติอันไม่ผิด เป็นคุณประเสริฐแท้ ดังนี้แล.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ