เล่มที่ 19
ส่วนที่ 217
หมวด: พระไตรปิฎก ฝ่าย: ลำดับ: 217 อ้างอิง: Book 19, Section 217 ประเภท: section
เนื้อหา
ในคำว่า " อันแม่ปกครอง " เป็นต้น มีอธิบายว่า เมื่อพ่อหายหรือ ตายไปแล้ว แม่ดูแลด้วยอาหารและเครื่องนุ่งห่มเป็นต้น คิดว่าจะให้มีครอบ ครัวเมื่อเติบโตแล้ว แล้วย่อมปกครองลูกหญิงคนใดไว้คนนี้ชื่อว่า อันแม่ ปกครอง. แม้ที่พ่อปกครองเป็นต้น ก็พึงทราบโดยอุบายนี้. ส่วนตระกูลที่ชอบ พอกัน ทำข้อตกลงกันตั้งแต่ลูกยังอยู่ในท้องว่า ถ้าฝ่ายฉันเป็นลูกชาย ฝ่ายแกเป็นลูกหญิง ไปที่อื่นไม่ได้ ต้องเป็นของลูกชายฉันเท่านั้น" หญิงที่ จับจองตั้งแต่อยู่ในท้องทำนองนี้ ชื่อว่ามีผัว. ส่วนหญิงที่เขาเจาะจงหมู่ บ้าน เรือน หรือ ถนนแล้ววางโทษอย่างนี้ว่า " ใครไปหาหญิงชื่อนี้ จะถูก ปรับโทษเท่านี้ " ชื่อว่า มีทัณฑ์โดยรอบ. คำว่า " โดยที่สุดแม้แต่หญิงที่ซัด พวงมาลัยไป " คือ โดยกำหนดอย่างต่ำสุดกว่าเขาหมด หญิงที่ชายคนใดคน หนึ่งกำลังเหวี่ยงพวงมาลัยไปบนนางด้วยสำคัญว่า " นางนี้จะเป็นภริยาของ เรา " แล้วก็ถูกเอาเพียงพวงมาลัยเท่านั้นซัดไป. คำว่า " ย่อมเป็นผู้ละเมิด จารีต ในพวกหญิงเห็นปานนั้น " ได้แก่ ย่อมเป็นผู้กระทำความก้าวล่วง ในเพราะหญิงเห็นปานนั้น ด้วยอำนาจลักษณะความประพฤติผิดอันกล่าว แล้วในสัมมาทิฏฐิสูตร. คำว่า " อยู่ในที่ประชุม " คือ ยืนอยู่ในสภา. คือ " อยู่ในบริษัท " คือยืนอยู่ในบริษัท. คำว่า " อยู่กลางญาติ " คือ อยู่ท่ามกลางพวก ทายาท. คำว่า " อยู่ท่ามกลางพรรคพวก " คือ อยู่ท่ามกลางกองทหาร. คำ ว่า " อยู่กลางราชตระกูล " คืออยู่ในท้องพระโรงใหญ่กลางราชตระกูล. คำว่า " ถูกนำพาไป " คือถูกนำไปเพื่อต้องการซัก. คำว่า " ถูกซักพยาน " คือ ถูกทำเป็นพยานแล้วซัก. คำว่า " มานี่แน่ะ นาย " นี้เป็นคำสำหรับร้อง เรียก. คำว่า " เพราะตนเป็นเหตุหรือเพราะคนอื่นเป็นเหตุ " คือเพราะเหตุ แห่งมือและเท้าเป็นต้นของตนหรือของตนอื่น หรือเพราะเหตุแห่งทรัพย์. คำว่า " ลาภ " ท่านประสงค์ว่า อามิส ในบทว่า " หรือเพราะเห็นแก่อามิส เล็กน้อยเป็นเหตุ " นี้ เพราะฉะนั้น คำว่า " เล็กๆ น้อยๆ " จึงหมายความถึง ของไม่สำคัญ คือ เล็กๆ น้อยๆ อธิบายว่าโดยที่สุดเพราะเหตุแห่งสินบนซึ่ง มี แค่นกกระทา นกคุ่ม ก้อนเนยใส และก้อนเนยแข็งเป็นต้น. คำว่า " ย่อมเป็นผู้พูดเท็จทั้งที่รู้อยู่ " คือ ทั้งๆ ที่รู้อยู่แท้ๆ ก็ยังเป็น ผู้กระทำให้เป็นคำเท็จ. คำว่า " เพื่อทำลายพวกนี้ " คือได้ยินในสำนักของ คนเหล่าใดที่ท่านเรียกว่า "จากนี้" เพื่อทำลายพวกนั้น. คำว่า " เพื่อทำลาย พวกโน้น " คือได้ฟังคำของพวกใดที่ท่านว่า "โน้น" เพื่อทำลายพวก นั้น. คำว่า " หรือเป็นผู้ทำลายคนที่พร้อมเพรียงกันแล้วอย่างนี้ " ได้แก่ หรือเป็นผู้ทำให้สหายสองฝ่ายที่สมัครสมานกันอย่างนี้แตกกัน. คำว่า " หรือส่งเสริมคนที่แตกกันแล้ว " คือเป็นผู้ส่งเสริม สนับสนุนเพื่อให้ผู้ที่ แตกกันแล้วสมานกันอีกไม่ได้อย่างนี้ว่า คุณทำดีแล้วที่สละมันได้อีกสอง สามวันเท่านั้นมันจะทำให้คุณฉิบหายใหญ่" อธิบายว่าเป็นผู้ชี้เหตุให้. "พวกเป็นที่มายินดี" คือเป็นที่ตั้งแห่งความยินดียิ่งของเขา เหตุนั้นขาจึงชื่อ ว่ามีพวกเป็นที่มายินดี. คำว่า " ผู้ยินดีแล้วในพวก " คือยินดีแล้วในพวกทั้ง หลาย. ชื่อว่าบันเทิงในพวกเพราะเห็นหรือได้ยินว่าพวกก็ย่อมบันเทิง. คำ ว่า " วาจาทำให้เป็นพวก " คือ วาจาใดทำสัตว์ให้เป็นพวก คือทำลายสัตว์ แม้ที่พร้อมเพรียงกันแล้ว เป็นผู้พูดวาจาที่ก่อการทะเลาะนั้น.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ