มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์
ถึงแม้ว่าท่านโบราณจารย์ทั้งหลายก็ได้กล่าวไว้ว่า คำว่า ภควา เ...
หมวด: สุตตันตปิฎก ฝ่าย: มัชฌิมนิกาย ลำดับ: 32 อ้างอิง: MN 32 ประเภท: teaching
เนื้อหา
ถึงแม้ว่าท่านโบราณจารย์ทั้งหลายก็ได้กล่าวไว้ว่า คำว่า ภควา เป็นคำประเสริฐ, คำว่า ภควา เป็น คำสูงสุด เพราะเหตุนั้น ท่านจึงเรียกท่านผู้ประกอบ ด้วยความเคารพนับถือว่า ภควา ดังนี้ อีกอย่างหนึ่งท่านกล่าวไว้ว่า ท่านกล่าวว่า ภควา เพราะมีพระภาคยะ (บารมีธรรม). เพราะหักออก เสียซึ่งกองกิเลส เพราะประกอบด้วยบุญศิริ (เพราะ จำแนกกรรม) เพราะเสวยพรหมวิหารธรรม และ เพราะคายเสียซึ่งการเวียนว่ายตายเกิดในภพทั้ง ๓. พึงทราบเนื้อความของบทว่า ภควา นี้ ด้วยอำนาจคาถานี้ โดย พิสดาร. จริงอยู่ ศัพท์ว่า ภควา นั้น ท่านกล่าวไว้แล้วในพุทธา- นุสสตินิเทศ ในวิสุทธิมรรค. ก็ในอธิการนี้ ด้วยคำอธิบายเพียงเท่านี้ พระเถระเมื่อแสดงธรรม ตามที่ตนได้ฟังมา ด้วยคำว่า เอวมฺเม สุตํ ชื่อว่า ย่อมทำสรีระ คือ พระธรรมของ พระผู้มีพระภาคเจ้า ให้ประจักษ์ เพราะนั้น พระเถระ ย่อมยังชนที่เกิดความเบื่อหน่าย เพราะไม่เห็นพระศาสดาให้โล่งใจว่า ปาพจน์ ที่ขาดศาสดาย่อมไม่มี นี้เป็นศาสดาของเราทั้งหลาย. พระเถระ เมื่อแสดงความที่ พระผู้มีพระภาคเจ้า ไม่มีอยู่ ในสมัยนั้น ด้วยคำว่า เอกํ สมยํ ภควา ยังการดับแห่งรูปกายให้แล่นไป. เพราะเหตุนั้น พระเถระย่อมยังชนที่เมาในชีวิตให้สลดว่า พระผู้มีพระภาคเจ้า แม้ พระองค์นั้น ทรงแสดงอริยธรรม มีชื่อย่างนี้ ทรงไว้ซึ่งกำลัง ๑๐ มีพระวรกายเสมอก้อนเพชร เสด็จปรินิพพานแล้วด้วยประโยชน์อะไรอื่น ที่พวกเธอพึงยังความหวังในชีวิตใช้เกิดขึ้นและยังความอุตสาหะของชนนั้น ให้เกิดขึ้นในพระสัทธรรม.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ