เล่มที่ 76
ราบวินิจฉัยในนิทเทสสรณทุกกะ ต่อไป บรรดาอกุศลมูล ๓ อกุศลมูล ค...
หมวดหมู่: พระอภิธรรมปิฎก ประเภทเนื้อหา: อภิธรรม ลำดับที่: 475
เนื้อหา
พึงทราบวินิจฉัยในนิทเทสสรณทุกกะ ต่อไป บรรดาอกุศลมูล ๓ อกุศลมูล คือโมหะนี้ใด โมหะนั้นสัมปยุตด้วย โลภะ พึงทราบว่า เป็นสรณะ (เกิดพร้อมกับกิเลสเป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้) โดยโลภะ โมหะที่สัมปยุตด้วยโทสะ เป็นสรณะโดยโทสะ แต่โมหะที่สัมปยุต ด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะ เป็นสรณะโดยเป็นกิเลสที่ตั้งอยู่ในฐานเดียวกันกับ การประหาณโดยกิเลสเป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้คือราคะอันสัมปยุตด้วยทิฏฐิ และ กิเลสคือรูปราคะอรูปราคะ ดังนี้. ธรรมเป็นไปในส่วนวิชชา เป็นไฉน ? ธรรมทั้งหลายที่สัมปุยุตด้วยวิชชา สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่า ธรรม เป็นไปในส่วนวิชชา. ธรรมเป็นไปในส่วนอวิชชา เป็นไฉน ? ธรรมทั้งหลายที่สัมปยุตด้วยอวิชชา สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่า ธรรม เป็นไปในส่วนอวิชชา. ปัญญาในอริยมรรค ๓ เบื้องต่ำ สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่า วิชชูปมธรรม. ปัญญาในอรหัตมรรคเบื้องสูง สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่า วชิรูปมธรรม. อหิริกะ อโนตตัปปะ สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่า พาลธรรม. หิริ โอตตัปปะ สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่า บัณฑิตธรรม กุศลธรรมแม้ทั้งหมดจัดเป็น บัณฑิตธรรม. อหิริกะ อโนตตัปปะ สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่า กัณหธรรม อกุศลธรรมแม้ทั้งหมดจัดเป็น กัณหธรรม. หิริ โอตตัปปะ สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่า สุกกธรรม กุศลธรรมแม้ทั้งหมดจัดเป็น สุกกธรรม.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน