เล่มที่ 76
บัดนี้ มหากิริยาจิต ๘ ดวง นั่นแหละของกุศลเหล่าใด กิริยาจิต เ...
หมวดหมู่: พระอภิธรรมปิฎก ประเภทเนื้อหา: อภิธรรม ลำดับที่: 149
เนื้อหา
บัดนี้ มหากิริยาจิต ๘ ดวง นั่นแหละของกุศลเหล่าใด กิริยาจิต เหล่านั้นเกิดขึ้นแล้ว เพราะความเกิดขึ้นแห่งพระขีณาสพ เพราะฉะนั้น มหา- กิริยาจิตเหล่านั้น พึงทราบโดยนัยตามที่กล่าวในกุศลนิทเทสนั่นแหละ บัณฑิต พึงยังหสนจิตให้ตั้งประชุมลงในที่นี้. ถามว่า ก็หสนจิตเหล่านี้ มีเท่าไร ? จริงอยู่ ปุถุชน ย่อมหัวเราะด้วยจิต ๘ ดวง คือ กุศลจิตสหรคตด้วยโสมนัส ๔ ดวง อกุศลสหรคตด้วยโสมนัส ๔ ดวง พระเสกขะ ย่อมหัวเราะด้วยจิต ๖ ดวง คือ กุศลจิตที่สหรคตด้วยโสมนัส ๔ ดวง อกุศลจิตที่สหรคตด้วยโสมนัสไม่ประกอบด้วยทิฏฐิ ๒ ดวง * ฉบับนี้ว่า มหาราช นาเมตํ จิตฺตํ แต่ของพม่าเป็น มหาคช นาเมตํ จิตฺตํ แปลตามฉบับไทย จิตนี้ชื่อว่า มหาราช ฉบับพม่าแปลว่า จิตนี้ ชื่อว่า ช้างใหญ่ พระขีณาสพ ย่อมหัวเราะด้วยจิต ๕ ดวง คือ หสิตุปบาทจิตสหรคตด้วยโสมนัส ๑ ดวง มหากิริยาจิตที่สหรคตด้วยโสมนัส ๔ ดวง พระขีณาสพเจริญรูปาวจรฌาน เป็นกิริยา ไม่ใช่กุศล ไม่ใช่อกุศล และไม่ใช่กรรมวิบาก แต่เป็นทิฏฐิธรรมสุขวิหาร สงัดจากกาม สงัดจากอกุศล ธรรมทั้งหลายแล้ว บรรลุปฐมฌานที่มีปฐวีกสิณเป็นอารมณ์ อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ฯลฯ อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ฯลฯ สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่า ธรรมเป็นอัพยากฤต ฯลฯ
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน