พระอภิธรรมปิฎก ธรรมสังคณี เล่ม ๑ ภาค ๑
ก็กิเลสทั้งหลายอันบุคคลใดข่มไว้แล้ว กุศลญาณสัมปยุตจิตของบุคค...
หมวดหมู่: พระอภิธรรมปิฎก ประเภทเนื้อหา: อภิธรรม ลำดับที่: 196
เนื้อหา
ก็กิเลสทั้งหลายอันบุคคลใดข่มไว้แล้ว กุศลญาณสัมปยุตจิตของบุคคล นั้น เมื่อเกิดก็อาศัยความที่คนเป็นผู้ห่างไกลจากกิเลสเกิดขึ้น. สมดังที่พระผู้มี พระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า โยคา เว ชายเต ภูริ อาโยคา ภูริ สงฺขโย เอตํ ทฺวิธา ปถํ ตฺวา ภวาย วิภวาย จ ตถตฺตานํ นิเวเสยฺย ยถา ภูริ ปวฑฺฒติ. ภูริปัญญาย่อมเกิดเพราะการประกอบ แล ความเสื่อมสิ้นไปแห่งภูริปัญญาย่อม เกิดเพราะการไม่ประกอบ บัณฑิตรู้ทาง สองแพร่ง แห่งความเจริญและความเสื่อม นี้แล้ว พึงตั้งตนไว้โดยอาการที่ปัญญาเพียง ดังแผ่นดิน (ภูริปัญญา) จะเจริญขึ้นเถิด. บัณฑิตพึงทราบความที่กุศลจิตเป็นญาณสัมปยุตโดยเหตุเหล่านี้ คือ โดยกรรม โดยความเกิดขึ้น โดยความแก่รอบแห่งอินทรีย์ และโดยความ เป็นผู้ห่างไกลจากกิเลส ด้วยประการนี้. อีกอย่างหนึ่ง ธรรม ๗ อย่าง ย่อมเป็นไปเพราะอาศัยธรรมวิจย- สัมโพชฌงค์ คือ ๑. ความสอบถาม (ปริปุจฺฉกตา) ๒. การทำวัตถุภายในและภายนอกให้สะอาด (วตฺถุวิสทกิริยา) ๓. การปรับอินทรีย์ให้เสมอกัน (อินฺทฺริยสมตฺตปฏิปาทนตา) ๔. การเว้นบุคคลผู้ทรามปัญญา (ทุปฺปญฺปุคฺคลปริวชฺชนตา) ๕. การคบผู้มีปัญญา (ปญฺวนฺตปุคฺคลเสวนตา) ๖. การพิจารณาจริยาด้วยญาณอันลึกซึ้ง (คมฺภิราณจริยปจฺจ- เวกฺขณตา) ๗. ความน้อมจิตเพื่อให้ธรรมวิจยสัมโพชฌงค์นั้นเกิดขึ้น (ตทธิ- มุตฺตตา) .
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน