พระอภิธรรมปิฎก ธรรมสังคณี เล่ม ๑ ภาค ๑
ความเป็นผู้ฉลาดในอาบัติทั้งหลายที่ตรัสไว้อย่างนี้ว่า กองอาบั...
หมวดหมู่: พระอภิธรรมปิฎก ประเภทเนื้อหา: อภิธรรม ลำดับที่: 155
เนื้อหา
ความเป็นผู้ฉลาดในอาบัติทั้งหลายที่ตรัสไว้อย่างนี้ว่า กองอาบัติ ๕ ก็มี กองอาบัติ ๗ ก็มีดังนี้ ชื่อว่า อาปัตติกุสลตา . ความเป็นผู้ฉลาดในการออก จากอาบัติเหล่านั้น ชื่อว่า อาปัตติวุฏฐานกุสลตา . ความเป็นผู้ฉลาดในสมาบัติทั้งหลาย ชื่อว่า สมาปัตติกุสลตา. นี้เป็นชื่อของปัญญาที่กำหนดอัปปนาของสมาบัติทั้งหลาย. ความเป็นผู้ฉลาด ในการออกจากสมาบัติทั้งหลาย ชื่อว่า สมาปัตติวุฏฐานกุสลตา . ความเป็นผู้ฉลาดในธาตุ ๑๘ อย่าง ชื่อว่า ธาตุกุสลตา . ความ เป็นผู้ฉลาดในการมนสิการธาตุเหล่านั้นนั้นแหละ ชื่อว่า มนสิการกุสลตา . ความเป็นผู้ฉลาดในปฏิจจสมุปบาทมีองค์ ๑๒ ชื่อว่า ปฏิจจสมุปปาทกุสลตา . ความเป็นผู้ฉลาดในฐานะนั้น ๆ ชื่อว่า ฐานกุสลตา . เหตุ ตรัสเรียกว่า ฐานะ จริงอยู่ ผล ชื่อว่า ย่อมตั้งอยู่ เพราะอาศัยฐานะนั้นเป็นไปแล้ว เพราะฉะนั้น ตรัสเรียกเหตุว่า ฐานะ . ความเป็นผู้ฉลาดในอฐานะทั้งหลาย ชื่อว่า อฐานกุสลตา . ความเป็นผู้ซื่อตรง ชื่อว่า อาชชวะ . ความเป็นผู้ อ่อนโยน ชื่อว่า มัททวะ . ความเป็นผู้อดทนกล่าวคือความอดกลั้น ชื่อว่า ขันติ. ความเป็นผู้ยินดีร่าเริง ชื่อว่า โสรัจจะ ความเป็นผู้มีวาจาอ่อนหวาน คือความบันเทิงใจและความอ่อนโยน ชื่อว่า สาขัลยะ . การปฏิสันถารด้วย ธรรมและอามิสทั้งหลายโดยไม่ให้มีโทษของตนกับผู้อื่น ชื่อว่า ปฏิสันถาร . ความเป็นผู้ไม่คุ้มครองทวารในอินทรีย์ทั้งหลายมีใจเป็นที่ ๖ คือความเป็นผู้ ทำลายอินทรีย์สังวร ชื่อว่า อินฺทฺริเยสุ อคุตฺตทฺวารตา . ความเป็นผู้ไม่ รู้จักประมาณในโภชนะด้วยอำนาจแห่งการรับและการบริโภค ชื่อว่า โภชเน อมตฺตญฺญุตา . พึงทราบหมวด ๒ ในระหว่าง ด้วยสามารถการปฏิเสธคำที่ กล่าวแล้ว. ความเป็นแห่งบุคคลผู้หลงลืมสติ คือการอยู่ปราศจากสติ ชื่อว่า มุฏฐสัจจะ . ความเป็นผู้ไม่รู้สึกตัว ชื่อว่า อสัมปชัญญะ .
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน