เล่มที่ 74
ลำดับนั้น พระโพธิสัตว์ทรงดำริว่า พราหมณ์นี้ขอดวงตาแม้ใคร ๆ ก...
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ประเภทเนื้อหา: คำสอน ลำดับที่: 93
เนื้อหา
ลำดับนั้น พระโพธิสัตว์ทรงดำริว่า พราหมณ์นี้ขอดวงตาแม้ใคร ๆ ก็ ให้ยาก กะเราดุจรู้วาระจิตของเรา. น่ากลัวว่าจะเป็นเทพองค์หนึ่งแนะมา หรืออย่างไร. เราจักถามดูก่อนแล้วจึงตรัสถามพราหมณ์นั้น ดังที่พระผู้มี- พระภาคเจ้าตรัสไว้ในเทศนาชาดกว่า.. ดูก่อนวณิพก ใครแนะท่านจึงมา ณ ที่นี้ เพื่อขอดวงตา ท่านขอดวงตาอันเป็นอวัยวะ สำคัญที่คนสละให้ได้ยาก. ท้าวสักกะ - ในรูปพราหมณ์ สดับดังนั้นแล้วจึงตรัสว่า :- ในเทวโลกเรียกว่า ท้าวสุชัมบดี ใน มนุษยโลกเรียกว่า ท้าวมฆวา ข้าพเจ้าเป็น วณิพก ท้าวมฆวาแนะจึงมา ณ ทีนี้ เพื่อขอ ดวงตา. ข้าพเจ้าขอดวงตาของท่าน ขอท่านจงให้ สิ่งที่ขอ อันไม่มีอะไรอื่นยิ่งไปกว่า แก้ข้าพเจ้า ผู้ขอเถิด. ขอท่านจงให้ดวงตา ที่คนสละให้ได้ยาก แก่ข้าพเจ้าเถิด. ดูก่อนพราหมณ์ ท่านมาปรารถนาประ- โยชน์อันใด ความปรารถนาเหล่านั้นจงสำเร็จ แก่ท่านเถิด ท่านจงเอาดวงตาไปเถิด. เมื่อท่านขอดวงดาข้างหนึ่ง เราจะให้ สองข้าง. ท่านปรารถนาสิ่งใด สิ่งนั้นจงสำเร็จ แก่ ท่าน. ในบทเหล่านั้น บทว่า วณิพฺพก พระโพธิสัตว์ตรัสเรียกพราหมณ์ นั้น. บทว่า จกฺขุปถานิ นี้ เป็นชื่อของดวงตา เพราะเป็นคลองแห่งการ เห็น. บทว่า ยมาหุ คือชนทั้งหลายพากันพูดถึงสิ่งใดในโลกว่า สละได้ยาก. บทว่า วณิพฺพโก คือผู้ขอ. บทว่า วณึ คือการขอ. บทว่า เต เต คือ ความปรารถนาเหล่านั้นของท่านผู้ตาบอด. บทว่า ส จกฺขุมา คือท่าน ผู้มีดวงตาด้วยดวงตาของเรา. บทว่า ตท เต สมิชฺฌตุ คือท่านปรารถนา สิ่งใดจากาสำนักของเรา สิ่งนั้นจงสำเร็จแก่ท่าน. พระราชาครั้นตรัสเพียงเท่า นี้แล้ว จึงตรัสว่า พราหมณ์นี้ท้าวสักกะแนะจึงมาหาเรา ณ ที่นี้. ทรงทราบว่า ดวงตาจักสำเร็จบริบูรณ์แก่พราหมณ์นี้ด้วยอุบายนี้แน่ จึงทรงดำริว่า เราไม่ ควรควักดวงตาให้ ณ ที่นี้ จึงทรงพาพราหมณ์เข้าไปภายในพระนครประทับ นั่งบนราชอาสน์ ตรัสเรียกหมอชื่อสิวกะมา. ลำดับนั้นได้เกิดเอิกเกริก โกลาหลขึ้นทั่วพระนครว่า นัยว่าพระราชาของพวกเรามีพระประสงค์จะให้ หมอควักดวงพระเนตรให้แก่พราหมณ์. ครั้งนั้น พวกราชวัลลภของพระราชา มีพระญาติและเสนาบดีเป็นต้น เหล่าอำมาตย์ บริษัท ชาวพระนครเหล่า สนมทั้งหมดประชุมกัน ทูลห้ามพระราชาโดยอุบายต่างๆ. แม้พระราชาก็ มิได้ทรงคล้อยตามบุคคลเหล่านั้น. ดังที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า :-
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน