เล่มที่ 69
ส่วนที่ 608
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ประเภทเนื้อหา: คำสอน ลำดับที่: 608
เนื้อหา
สํ. ขนฺธ. ๑๗/๒๓๙ บทว่า วิคตํ รูปํ รูปหายไป คือ รูปส่วนอดีตดับ เพราะเกิดแล้ว ถึงความดับ. บทว่า วิปริณตญฺเจว สุญฺญฺจ รูปแปรปรวนไปและหายไป คือรูปถึงความผิดรูป ความแปรปรวนด้วยชราและความดับ และสูญจากความ แปรปรวนนั้น เพราะปรากฏความแปรปรวนแห่งรูปที่กำลังเป็นไปอยู่ เพราะ ไม่มีความแปรปรวนแห่งรูปส่วนอดีต. แม้ในบทว่า ชาตา เวทนา เวทนาเกิดแล้วเป็นต้น ก็มีนัยนี้ เหมือนกัน. อนึ่ง ชาติ ชรา และมรณะไม่ควรในที่นี้ โดยไม่ได้ด้วยภาวะ ของตน เพราะยังไม่สำเร็จ เพราะฉะนั้น ท่านจึงละนัยทั้งสองอาทิว่า ชาติ เกิดแล้ว ชราและมรณะเกิดแล้ว แล้วทำนัยมีภพเป็นต้นนั้นแหละให้เป็นที่สุด ตั้งไว้. บทว่า อคฺคํ คือเป็นผู้อยู่ในความเลิศ. บทว่า เสฏฺํ คือน่าสรรเสริญ อย่างยิ่ง. บทว่า วิสิฏฺํ คือวิเศษยิ่ง. ปาฐะว่า วิเสฏฺํ บ้าง. แม้โดยอาการ ๓ อย่างนั้น คือ อคฺคํ เสฏฺํ วิสิฏฺํ ได้แก่ นิพพานอันประเสริฐ ชื่อว่า บท เพราะความปฏิบัติด้วยปฏิปทาชอบ. บทว่า ยทิทํ ตัดบทเป็น ยํ อิทํ . บัดนี้ พระอานนทเถระชี้แจงถึงนิพพานอันควรกล่าวไว้ เพราะความสงบสังขาร ทั้งปวงย่อมมีได้เพราะอาศัยนิพพาน ความสละอุปธิทั้งหลายอันได้แก่ ขันธูปธิ กิเลสูปธิ อภิสังขารูปธิ กามคุณูปธิ ย่อมมีได้ ความสิ้นตัณหา ความสำรอก กิเลสและความดับย่อมมีได้ ฉะนั้นท่านจึงกล่าวว่า สพฺพสงฺขารสมโถ สพฺพูปธิปฏินิสฺสคฺโค ตณฺหกฺขโย วิราโค นิโรโธ ความสงบสังขาร ทั้งปวง ความสละอุปธิทั้งปวง ความสิ้นตัณหา ความสำรอกกิเลส ความดับ. บทว่า นิพฺพานํ คือ ออกไปจากลักษณะอันเป็นสภาพ.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน