เล่มที่ 68
ทุจริตนั้น มี ๓ ประการ คือ กายทุจริต ๑ วจีทุจริต ๑ มโนทุจริต...
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ประเภทเนื้อหา: คำสอน ลำดับที่: 696
เนื้อหา
ทุจริตนั้น มี ๓ ประการ คือ กายทุจริต ๑ วจีทุจริต ๑ มโนทุจริต ๑. ชื่อว่า อภิสงฺขารา เพราะอรรถว่าปรุงแต่งวิบาก. อภิสังขารก็มี ๓ ประการ คือ ปุญญาภิสังขาร - อภิสังขาร คือ บุญ ๑ อปุญญาภิสังขาร - อภิสังขาร คือ บาป ๑. อาเนญชาภิสังขาร - อภิสังขาร คือ ความไม่หวั่นไหว ๑. ชื่อว่า ภวคามิโน เพราะอรรถว่าสัตว์ไปสู่ภพ ด้วยอำนาจ วิบาก. กรรมอันเป็นเหตุให้สัตว์ไปสู่ภพ ชื่อว่า ภวคามิกมฺมา. ด้วย บทนี้ แม้เมื่อความเป็นอภิสังขารมีอยู่ ก็เป็นอันห้ามกรรมที่ยังมิได้เสวย. นี้ เป็นความต่างกันด้วยประการฉะนี้. บทว่า ทุจฺจริตา และ กมฺมา เป็นลิงควิปลาศ. บทว่า นานตฺเตกตฺตํ - สภาพต่าง ๆ และสภาพเดียว ในอุทเทส หัวข้อนี้ คือ แม้ไม่มีศัพท์ว่า เอกตฺต ผู้ประสงค์จะชี้แจงแม้สภาพเดียว เพราะความที่เพ่งถึงกันและกันแห่งสภาพต่าง ๆ และสภาพเดียว จึงทำ อุทเทสว่า นานตฺเตกตฺตํ . เมื่อแสดงสภาพเดียวในการขัดเกลาสภาพ ต่าง ๆ ท่านก็แสดงถึงญาณในการขัดเกลาได้โดยง่าย. บทว่า นานตฺตํ คือ สภาพต่าง ๆ เพราะความไม่มั่นคง และ เพราะมีความดิ้นรน. บทว่า เอกตฺตํ คือ สภาพเดียว เพราะความมั่นคง และ เพราะไม่ดิ้นรน. บทว่า จรณเตโช - จรณเดช ชื่อว่า จรณะ เพราะอรรถว่า เที่ยวไปสู่ทิศที่ยังมิได้ไป คือ นิพพาน ด้วยจรณเดชนั้น. จรณะนั้น คือ อะไร ? คือ ศีล. จรณะนั้นนั่นแหละ ชื่อว่า เป็นเดช เพราะ อรรถว่าเผาสิ่งเป็นข้าศึก.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน