เล่มที่ 68
๓๙] พระสารีบุตรได้ชี้แจงถึงการวิสัชนา ๔๒ ข้อ มี เอกตฺเต เป็น...
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ประเภทเนื้อหา: คำสอน ลำดับที่: 215
เนื้อหา
๓๙] พระสารีบุตรได้ชี้แจงถึงการวิสัชนา ๔๒ ข้อ มี เอกตฺเต เป็นต้น. โดยเชื่อม เอกตฺต ศัพท์ทุกแห่ง. บทว่า เอกตฺเต คือในความที่จิตมีอารมณ์อย่างเดียว, อธิบาย ว่า ได้แก่ เอการัมมณะ . ชื่อว่า ปกฺขนฺทนฏฺโ - สภาพที่แล่นไป เพราะอำนาจปฐม- ฌาน. ชื่อว่า ปสีทนฏฺโ - สภาพที่ผ่องใส เพราะอำนาจทุติยฌาน. ชื่อว่า สนิติฏฺฐนฏฺโ - สภาพที่ตั้งมั่น เพราะอำนาจตติย- ฌาน. ชื่อว่า มุจฺจนฏฺโ - สภาพที่หลุดพ้น เพราะอำนาจจตุตถ- ฌาน. ชื่อว่า ปสฺสนฏฺโ - สภาพที่เห็นนี้ ละเอียดด้วยอำนาจการ พิจารณา. การวิสัชนา ๕ มี ยานีกตฏฺโ - สภาพที่ทำให้เป็นเช่นดังยาน เป็นต้น เป็นความชำนาญอันวิเศษของสมาธิ. บทว่า ยานีกตฏฺโ ได้แก่ สภาพที่ทำให้เป็นเช่นดังยานที่ เทียมแล้ว. บทว่า วตฺถุกตฏฺโ - สภาพที่ทำให้เป็นที่ตั้ง ได้แก่ ภาพที่ ทำให้ตั้งไว้ดุจวัตถุ. บทว่า อนุฏฺิตฏฺโ - สภาพที่ตั้งขึ้นเนือง ๆ ได้แก่ สภาพที่ เข้าไปตั้งไว้เฉพาะ. บทว่า ปริจิตฏฺโ - สภาพที่อบรม ได้แก่ สภาพที่สะสมไว้โดย รอบ. บทว่า สุสมารทฺธฏฺโ - สภาพที่ปรารภพร้อมด้วยดีได้แก่ สภาพ ที่เริ่มด้วยดี อธิบาย สภาพที่ทำไว้ดี. อีกอย่างหนึ่งควรประกอบบท ๕ บท ตามลำดับด้วยความเป็นผู้ชำนาญในอาวัชชนะ สมาปัชนะ อธิฏ- ฐานะ วุฏฐานะ ปัจจเวกขณะ.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน