เล่มที่ 68
บทว่า ปหานสฺส ปริจฺจาคฏฺโ ภาพที่สละแห่ง ปหาน ได้แก่ สภาพที่...
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ประเภทเนื้อหา: คำสอน ลำดับที่: 212
เนื้อหา
บทว่า ปหานสฺส ปริจฺจาคฏฺโ ภาพที่สละแห่ง ปหาน ได้แก่ สภาพที่สละธรรมอันเป็นปฏิปักษ์ต่อ ปหานปริญญา - กำหนด รู้ด้วยการละเสีย . สภาพที่ภาวนาเป็นไปเสมอ มีกิจเป็นอย่างเดียวกัน - ชื่อว่า ภาวนาย เอกรสฏฺโ. บทว่า ผสฺสนฏฺโ - สภาพที่ถูกต้อง ได้แก่ สภาพที่ประสบ ชื่อว่าสภาพที่เป็นขันธ์ - ขนฺธฏฺโ ด้วยการแบกภาระที่หนักต่อเป็น ในรูป. ชื่อว่าสภาพที่ทรงไว้ - ธาตฏฺโ เพราะความว่างเปล่าเป็นต้น. ชื่อว่าสภาพที่ต่อ - อายตนฏฺโ เพราะการต่อเขตแดนอันเป็นส่วน ของตน ๆ. ชื่อว่าสภาพที่ปัจจัยไม่ปรุงแต่ง - อสงฺขตฏฺใ เพราะทำร่วมกับ ปัจจัยทั้งหลาย. ชื่อว่าสภาพที่ปัจจัยไม่ปรุงแต่ง - อสงฺขตฏฺโ เพราะ ตรงกันข้ามกับปัจจัยปรุงแต่งนั้น. ๓๘ ] พระสารีบุตรได้แจ้งถึงการวิสัชนา ๑๕ ข้อ มีบทว่า จิตฺ- ตฏฺโ สภาพที่คิดเป็นต้น. พึงทราบวินิจฉัยในบทว่า จิตฺตฏฺโ ดัง ต่อไปนี้. ชื่อว่า จิตฺตํ เพราะคิดถึงอารมณ์, ความว่า ย่อมรู้แจ้ง. ชวนจิต มีอยู่ในอารมณ์นี้ ย่อมสะสมสันดานของตน ด้วย ชวนวิถี จิตฺตํ แม้ดังนี้ ก็ชื่อว่า จิตฺตํ . แม้วิบากอันกรรมกิเลส สะสมไว้ดังนี้ ก็ชื่อว่า จิตฺตํ . ทั้งหมด ชื่อว่า จิตฺตํ . เพราะสะสมไว้ตามสมควร, ชื่อว่า จิตฺตํ เพราะทำให้วิจิตร, จิตอันเป็นปัจจัยแก่วัฏฏะ ย่อมสะสมสังสาร ทุกข์แม้ดังนี้ ก็ชื่อว่า จิตฺตํ . สภาพที่คิดโดยมีการสะสมอารมณ์เป็นต้น ด้วยประการฉะนี้. ชื่อว่า อนนฺตรํ เพราะจิตนั้นไม่มีระหว่างในการเกิด ของจิต ในการเกิดของผล. ความเป็น อนันตระ ชื่อว่า อนันตริยะ - ความไม่มีระหว่าง, ความที่จิตไม่มีระหว่าง ชื่อว่า จิตตานันตริยะ. จิตตานันตริยะ นั้น คือสภาพแห่งจิตไม่มีระหว่าง. อธิบายว่า สมรรถ- ภาพในจิตตุปบาท ในระหว่างของจิตดวงใดดวงหนึ่งดับในระหว่างเสมอ เว้นจุติจิตของพระอรหันต์. มรรถภาพในการเกิดผลในระหว่างของ มรรคจิต.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน