เล่มที่ 68
บทว่า ปาโท - คือเป็นที่ตั้ง อธิบายว่า เป็นอุบายให้บรรลุ
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ประเภทเนื้อหา: คำสอน ลำดับที่: 210
เนื้อหา
บทว่า ปาโท - คือเป็นที่ตั้ง อธิบายว่า เป็นอุบายให้บรรลุ. เพราะสัตว์ทั้งหลายย่อมถึง คือย่อมบรรลุความสำเร็จยิ่ง ๆ ขึ้นไปด้วย อิทธิบาทนั้น, ฉะนั้น ท่านจึงเรียกว่า ปาโท . อิทธิบาทมี ฉันทะ เป็นต้นเหล่านั้น ย่อมได้ในจิตต่าง ๆ ด้วยความเป็นใหญ่ในส่วนเบื้อง ต้น, แต่ในขณะแห่งมรรค ย่อมได้ร่วมกันโดยแท้. บทว่า อิชฺฌนฏฺโ - สภาพที่สำเร็จ คือ สภาพที่ปรากฏ หรือ สภาพเป็นที่ตั้ง. บทว่า สจฺจานํ ได้แก่ อริยสัจ ๔. บทว่า ตถฏฺโ - สภาพที่เที่ยงแท้ ได้แก่ สภาพตามที่เป็นจริง. การวิสัชนา ๘ เหล่านี้เจือด้วยโลกิยะและโลกุตระ. บทว่า ปโยคานํ - ปโยคะทั้งหลาย ได้แก่ ปโยคะของอริย- มรรค ๔. บทว่า ปฏิปสฺสทฺธฏฺโ - สภาพที่ระงับ ได้แก่ ระงับด้วย อริยผล ๔. จริงอยู่มรรคปโยคะเป็นอันระงับในขณะแห่งผล เพราะ หมดกิจแล้ว. หรือภาวะแห่งมรรคปโยคะระงับด้วยผลเกิดขึ้น. บทว่า ผลานํ สจฺฉิกิริยฏฺโ - สภาพที่ทำให้แจ้งแห่งผล ได้แก่ สภาพที่ทำให้ประจักษ์ด้วยพิจารณาอริยผล. เป็นอันท่านกล่าวถึงการทำ ให้แจ้งซึ่งอารมณ์. หรือการทำให้แจ้งซึ่งการได้ในขณะแห่งผล. พระสารีบุตรได้ชี้แจงถึงการวิสัชนา ๕ ข้อ มีวิตกเป็นต้น ด้วย องค์ฌาน. การตรึก ชื่อว่า วิตักกะ ท่านกล่าวว่า ได้แก่ การยกขึ้น การตรอง ชื่อว่า วิจาร ท่านกล่าวว่า ได้แก่ การตามตรวจตรา. บทว่า อุปวิจารฏฺโ - สภาพที่ตรวจตรา ได้แก่ สภาพที่ตามขัดสีชำระล้าง. บทว่า อภิสนฺทนฏฺโ - สภาพที่ไหลมา ได้แก่ สภาพที่ชุ่มชื่น คือ สภาพที่จิตมีอารมณ์เป็นหนึ่ง ด้วยอำนาจสมาธิ.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน