เล่มที่ 68
อรรถกถานวกนิทเทส ว่าด้วย อนุปุพพวิหารธรรม ๙ คำว่า นว อนุปุพฺ...
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ประเภทเนื้อหา: คำสอน ลำดับที่: 146
เนื้อหา
อรรถกถานวกนิทเทส ว่าด้วย อนุปุพพวิหารธรรม ๙ คำว่า นว อนุปุพฺพวิหารา - อนุปุพพวิหาร ๙ มีความว่า ภาย หลังแห่งธรรมมีในก่อน ๆ ชื่อว่า อนุปุพพะ - ตามลำดับ, วิหาระ - ธรรมเป็นเครื่องอยู่ตามลำดับ ชื่อว่า อนุปุพพวิหาระ เพราะเป็นธรรม อันพระโยคีบุคคลพึงอยู่ คือพึงเข้าอยู่ตามลำดับ, อธิบายว่า ธรรมเป็น เครื่องอยู่อันพระโยคีบุคคลพึงเข้าอยู่ตามลำดับ. พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า ๑. ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัย นี้เข้าปฐมฌาน สงัดจากอกุศลธรรมทั้งหลาย มี วิตกวิจาร มีปีติสุขอันเกิดแต่วิเวกอยู่ ๑. ที. ปา. ๑๑/๓๔๙. ๒. ภิกษุ เพราะระงับวิตกวิจารเสียได้ ก็ เข้าทุติยฌาน อันเป็นความผ่องใสแห่งใจในภายใน มีอารมณ์เป็นเอโกทิภาพ - ความที่จิตมีอารมณ์เดียว ไม่มีวิตกวิจาร มีปีติสุขอันเกิดแต่สมาธิอยู่. ๓. ภิกษุ เข้าตติยฌานอันปราศจากปีติอยู่ ด้วยอุเบกขา, สติ, สัมปชัญญะเสวยสุขทางกาย ซึ่งพระอริยะทั้งหลายเรียกว่า เป็นผู้มีอุเบกขา, มี สติ, มีธรรมเครื่องอยู่เป็นสุขดังนี้. ๔. ภิกษุ เพราะละสุขและทุกข์ดับโสมนัส โทมนัสในก่อนเสียได้ จึงเข้าจตุตถฌานอันไม่มี ทุกข์และสุข บริสุทธิด้วยอุเบกขาและสติอยู่. ๕. ภิกษุ เพราะก้าวล่วงรูปสัญญา ดับปฏิฆ- สัญญา ไม่ใส่ใจนานัตตสัญญาได้โดยประการทั้ง ปวง จึงเข้าอากาสานัญจายตนะด้วยบริกรรมว่า อนนฺโต อากาโส - อากาสไม่มีที่สุดอยู่.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน