เล่มที่ 67
ท่านกล่าวิจิกิจฉาที่ปรารภอดีต (ปุพฺพนฺตํ) ของบุคคลนั้นไว้ ๕ ...
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ประเภทเนื้อหา: คำสอน ลำดับที่: 602
เนื้อหา
ท่านกล่าวิจิกิจฉาที่ปรารภอดีต (ปุพฺพนฺตํ) ของบุคคลนั้นไว้ ๕ อย่างคือ ๑. ในอดีตอันยาวนานเราได้เป็นแล้วหรือหนอ. ๒. หรือว่าเราไม่ได้เป็นแล้ว ๓. เราได้เป็นอะไรมาแล้วหรือหนอ ๔. เราได้เป็นอย่างไรแล้วหนอ ๕. เราเป็นอะไรแล้วได้เป็นอะไรตลอดกาลในอดีตหรือหนอ ท่านกล่าววิจิกิจฉาที่ปรารภอนาคต (อปรนฺตํ) ของบุคคลนั้นไว้ ๕ อย่างคือ ๑. ในอนาคตอันยาวนานเราจักเป็นหรือหนอ ๒. เราจักไม่เป็นหรือหนอ ๓. เราจักเป็นอะไรหนอ ๔. เราจักเป็นอย่างไรหนอ ๕. เราเป็นอะไรแล้วจักเป็นอะไร (ต่อไป) ตลอดกาลในอนาคต หรือหนอ. ก็หรือว่าท่านได้กล่าววิจิกิจฉาที่ปรารภปัจจุบันของบุคคลนั้นไว้ ๖ อย่างคือ ๑. เราเป็นอยู่หรือหนอ ๒. เราไม่เป็นอยู่หรือหนอ ๓. เราเป็นอะไรหนอ ๔. เราเป็นอย่างไรหนอ ๕. สัตว์นี้มาจากที่ไหนหนอ ๖. สัตว์นั้นจักไปที่ไหนหนอ ท่านละความสงสัยแม้ทั้งหมดนั้นได้. ด้วยการกำหนดปัจจัยอย่างนี้ ท่านกล่าวถึงญาณอันข้ามความสงสัยในกาล ๓ ตั้งอยู่ ว่าเป็น กังขาวิตรณ- วิสุทธิ (ความหมดจดแห่งญาณเป็นเครื่องข้ามพ้นความสงสัย) บ้าง เป็น ธรรมฐิติญาณ (ญาณกำหนดรู้ความตั้งอยู่ตามธรรมดา) บ้าง ยถาภูตญาณ (ญาณกำหนดรู้ตามความเป็นจริง) บ้าง สัมมาทัสสนะ (ความเห็นชอบ) บ้าง.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน