เล่มที่ 66
บทว่า วิริยารมฺโภ ความว่า อารัมภะคือวิริยะ
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ประเภทเนื้อหา: คำสอน ลำดับที่: 364
เนื้อหา
บทว่า วิริยารมฺโภ ความว่า อารัมภะคือวิริยะ. จริงอยู่ อารัมภ ศัพท์นี้มาแล้วในเนื้อความไม่น้อย คือ ในกรรม ใน อาบัติ ในกิริยา ในวิริยะ ในความเบียดเบียน ในการทำร้าย. อารัมภะ มาในความว่า กรรม ในคาถานี้ว่า ทุกข์ทั้งปวงอย่างใดอย่างหนึ่งย่อมเกิด เพราะมี อารัมภะ (กรรม) เป็นปัจจัย ความเกิดทุกข์ไม่มี เพราะ ดับอารัมภะเสียได้. อารัมภะ มาในความว่า อาบัติ ในบทนี้ว่า ย่อมปรารภ และย่อม เป็นความเดือดร้อน. อารัมภะ มาในความว่า กิริยา มีอุปกรณ์ในการบูชายัญเป็นต้น ใน บทนี้ว่าบรรดาทั้งหลายมีความเพียรมากมหายัญเหล่านั้นไม่มีผลมากเลย อารัมภะ มาในความว่า วิริยะ ในบทนี้ว่า ท่านทั้งหลา จงพยายาม จงออกไป จงขวนขวายในพระพุทธศาสนาเถิด. อารัมภะ มาในความว่า ความเบียดเบียน ในประโยคนี้ว่า ชน ทั้งหลายย่อมเบียดเบียนสัตว์ เจาะจงพระสมณโคดม. อารัมภะ มาในความว่า การประทุษร้าย มีการตัดและทำลายเป็นต้น ในบทนี้ว่า เป็นผู้เว้นจากการทำลายพืชคาม (เมล็ดพันธุ์ไม้) ภูตคาม ไม้ที่งอกแล้ว). ในที่นี้ท่านประสงค์เอาวิริยะเท่านั้น. ที่ท่านกล่าวว่า บทว่า กิริยารมฺโภ ได้แก่ อารัมภะ คือความเพียร. จริงอยู่ ความเพียร ท่านเรียกว่า อารัมภะ ด้วยสามารถแห่งความ พยายาม. บทว่า วิริยารมฺโภ นี้ เป็นบทแสดงถึงสภาวะของความเพียร นั้น. การก้าวออกด้วยการออกไปจากความเกียจคร้าน. การก้าวหน้าด้วย การก้าวไปสู่ฐานะอื่นๆ. ความขวนขวายด้วยการย่างขึ้นไป. ความพยายาม ด้วยการไปไม่หยุด. ความอุตสาหะด้วยความขะมักเขม้น. ความขยันด้วย ความขะมักเขม้นอย่างสูง. ความมั่นคงด้วยตั้งอยู่ในความหนักแน่น. ความ ทรงไว้ เพราะทรงไว้ด้วยสามารถการทรงจิตและเจตสิกไว้ได้ หรือทรง ความสืบต่อแห่งกุศลไว้ด้วยสามารถความเป็นไปโดยไม่ขาดตอน.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน