เล่มที่ 65
หากจะถามว่า ก็เพราะเหตุไร ชาติ นี้จึงเป็นทุกข์
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ประเภทเนื้อหา: คำสอน ลำดับที่: 145
เนื้อหา
หากจะถามว่า ก็เพราะเหตุไร ชาติ นี้จึงเป็นทุกข์ ? พึงตอบว่า เพราะเป็นที่ตั้งของทุกข์มิใช่น้อย. ก็ทุกข์มิใช่น้อย ได้แก่ ทุกขทุกข์ วิปริณามทุกข์, สังขารทุกข์, ปฏิจฉันนทุกข์, อัปปฏิจฉันนทุกข์, ปริยายทุกข์, นิปปริยายทุกข์, บรรดาทุกข์เหล่านี้ ทุกขเวทนาทางกาย ทางใจ ท่านเรียกว่า ทุกข- ทุกข์ เพราะเป็นทุกข์โดยสภาวะด้วย โดยชื่อด้วย. สุขเวทนา ท่านเรียกว่า วิปริณามทุกข์ , เพราะเป็นเหตุให้เกิด ทุกข์ในเมื่อแปรปรวนไป. อุเบกขาเวทนาด้วย, สังขารที่เป็นไปในภูมิ ๓ ที่เหลือลงด้วย, ท่าน เรียกว่า สังขารทุกข์ , เพราะถูกความเจริญและความเสื่อมบีบคั้น. อาพาธทางกายทางใจ คือ ปวดหู, ปวดฟัน, ความเร่าร้อนเกิด เพราะโทสะโมหะ, ท่านเรียกว่า ปฏิจฉันนทุกข์ , เพราะถามจึงรู้ และ เพราะมีความพยายามไม่ปรากฏ. อาพาธที่มีการลงโทษ ๓๒ อย่างเป็นต้น เป็นสมุฏฐาน ท่านเรียก ว่า อัปปฏิจฉันนทุกข์ , เพราะไม่ต้องถามก็รู้ และเพราะมีความพยายาม ปรากฏ. ทุกข์ที่เหลือ นอกจากทุกขทุกข์ มาแล้วในคัมภีร์สัจจวิภังค์. ทุกข์แม้ทั้งหมดมีชาติเป็นต้น ท่านเรียกว่า ปริยายทุกข์ เพราะ เป็นที่ตั้งของทุกข์นั้น ๆ. ส่วนทุกขทุกข์ ท่านเรียกว่า ทุกข์โดยตรง. บรรดาทุกข์เหล่านั้น ชาติทุกข์นี้ ได้แก่ ทุกข์ที่เป็นไปในอบาย แม้ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเป็นอุปมาไว้ในพาลปัณฑิตสูตรเป็นต้น. และ ทุกข์ประเภทที่มีความเกิดในครรภ์เป็นมูลเป็นต้น ที่เกิดในมนุษยโลก แม้ ในสุคติ. ชาติเป็นทุกข์เพราะความเป็นที่ตั้งแห่งทุกข์นั้น. ในทุกข์เหล่านั้น ทุกข์ประเภทที่มี ความเกิดในครรภ์เป็นมูล เป็นต้น ดังต่อไปนี้.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน