เล่มที่ 65
สาไถย มีการประกาศคุณของตนซึ่งไม่มีเป็น ลักษณะ , มีการ เปล่งถ...
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ประเภทเนื้อหา: คำสอน ลำดับที่: 133
เนื้อหา
สาไถย มีการประกาศคุณของตนซึ่งไม่มีเป็น ลักษณะ , มีการ เปล่งถึงคุณเหล่านั้นเป็น รส , มีการทำคุณเหล่านั้นปรากฏด้วยกิริยาท่าทาง เป็น ปัจจุปัฏฐาน . ถัมภะ มีความลำพองแห่งจิตเป็น ลักษณะ , มีความประพฤติไม่ เชื่อฟังเป็น รส , มีความไม่อ่อนโยนเป็น ปัจจุปัฏฐาน . สารัมภะ มีกระทำยิ่ง ๆ ขึ้นไปเป็น ลักษณะ , มีความเป็นข้าศึก เป็น รส , มีความไม่เคารพเป็น ปัจจุปัฏฐาน . มานะ มีความหยิ่งเป็น ลักษณะ , มีความทะนงตัวเป็น รส , มีความ ลำพองเป็น ปัจจุปัฏฐาน . อติมานะ มีความหยิ่งอย่างยิ่งเป็น ลักษณะ , มีความทะนงตัวเหลือ เกินเป็น รส , มีความลำพองยิ่งเป็น ปัจจุปัฏฐาน . มานะ มีความเมาเป็น ลักษณะ , มีการนำไปซึ่งความมัวเมาเป็น รส , มีความมัวเมาเป็น ปัจจุปัฏฐาน . ปมาทะ มีความปล่อยจิตไปในกามคุณ ๕ เป็น ลักษณะ , มีการ เพิ่มความปล่อยจิตเป็น รส , มีความขาดสติเป็น ปัจจุปัฏฐาน . เป็นต้นของธรรมเหล่านี้ พึงทราบด้วยประการฉะนี้ นี้เป็นความย่อใน เรื่องนี้. ส่วนความพิสดาร พึงทราบตามนัยที่กล่าวไว้ในคัมภีร์วิภังค์. มีอาทิ ว่า บรรดาบทเหล่านั้น ความโกรธ เป็นไฉน ดังนี้. แต่ในที่นี้ พึง ทราบเป็นพิเศษดังต่อไปนี้ :- คนปรารถนาอามิส เมื่อตนเองไม่ได้ ย่อมโกรธคนอื่นที่ได้. ความ โกรธของเขาที่เกิดครั้งเดียว เป็นความโกรธนั่นเอง. ที่เกิดยิ่งขึ้นไปกว่า นั้น เป็นความผูกโกรธไว้. ผู้นั้นโกรธอย่างนี้ และผูกโกรธไว้ ย่อมลบ หลู่คุณแม้ที่มีอยู่ของผู้อื่นที่ได้ลาภ. และตีเสมอว่าแม้เราก็เป็นเช่นนั้น. นี้ เป็นความลบหลู่คุณท่านและตีเสมอของเขา. คนที่มีความลบหลู่คุณท่าน มีความตีเสมอนั้น ย่อมริษยา, ย่อมประทุษร้ายในลาภสักการะเป็นต้นของ คนอื่นว่า สิ่งนี้จะเป็นประโยชน์อะไรแก่ผู้นี้. นี้เป็นความริษยาของเขา. ก็ ถ้าเขามีสมบัติอะไร ๆ เขาไม่อาจจะใช้จ่ายสมบัติของเขาเป็นสาธารณะได้. นี้เป็นความตระหนี่ของเขา. เขาปกปิดโทษทั้งหลายแม้ที่มีอยู่ของตน, เพราะเหตุแห่งลาภ. นี้เป็นมายาของเขา. เขาประกาศคุณทั้งหลายซึ่งไม่มี อยู่เลย นี้เป็นสาไถยของเขา. เขาปฏิบัติอย่างนี้. ถ้าได้ลาภตามประสงค์ เป็นผู้กระด้าง, มีจิตไม่อ่อนโยน. ด้วยเหตุนั้นไม่อาจที่จะกล่าวสอนว่า เรื่องนี้ไม่ควรทำอย่างนี้. นี้เป็นความหัวดื้อของเขา. ก็ถ้าใคร ๆ พูดอะไร ๆ ว่า เรื่องนี้ ท่านไม่ควรทำอย่างนี้. ย่อมมีใจปั่นป่วนเพราะเหตุนั้น จึงมี หน้าสยิ้วกล่าวข่มขู่ว่า แกเป็นอะไรของข้า นี้เป็นความแข่งดีของเขา. แต่ นั้นเขามีความหัวดื้อสำคัญตนว่า เราเท่านั้นประเสริฐกว่า เป็นผู้มีความ ถือตัว ดูหมิ่นผู้อื่นด้วยความแข่งดีว่า คนเหล่านี้เป็นอะไร. เป็นผู้ดูหมิ่น ท่าน นี้เป็นความถือตัวและดูหมิ่นท่านของเขา. เขายังความมัวเมาหลาย อย่างมีความมัวเมาชาติเป็นต้น ให้เกิดด้วยความถือตัวและดูหมิ่นท่านเหล่า นั้น. เป็นผู้มัวเมาย่อมประมาทในวัตถุทั้งหลายต่างโดยกามคุณเป็นต้น. นี้ เป็นความมัวเมาและความประมาทของเขา ดังนี้.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน