เล่มที่ 65
บทว่า ปิตฺตสมุฏฺานา ความว่า มีดีเป็นสมุฏฐาน
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ประเภทเนื้อหา: คำสอน ลำดับที่: 129
เนื้อหา
บทว่า ปิตฺตสมุฏฺานา ความว่า มีดีเป็นสมุฏฐาน. คือเป็นที่ เกิดขึ้นของอาพาธเหล่านั้น, ได้ยินว่า อาพาธเหล่านั้นมี ๓๒ ชนิด. แม้ ในอาพาธที่มีเสมหะเป็นสมุฏฐานเป็นต้น ก็นัยนี้แหละ. บทว่า สนฺนิปาติกา ได้แก่อาพาธที่เกิดขึ้นด้วย ลม ดี และ เสมหะ ประชุมกัน คือรวมกัน. ชื่อว่า อาพาธ ด้วยอรรถว่า เบียด เบียน. บทว่า อุตุปริณามชา ได้แก่ โรคที่เกิดขึ้นเพราะฤดูแปรปรวน คือร้อนเกินไปหนาวเกินไป. บทว่า วิสมปริหารชา ได้แก่ เกิดการบริหารไม่สม่ำเสมอ มียืนและนั่งเกินไปเป็นต้น. บทว่า โอปกฺกมิกา ได้แก่ ที่เกิดด้วยความพยายามมีการฆ่าและ จองจำเป็นต้น. บทว่า กมฺมวิปากชา ได้แก่ เกิดแต่วิบากแห่งกรรมที่มีกำลัง. อาพาธในบทว่า สีตํ อุณฺหํ ฯ เป ฯ สมฺผสฺสา เหล่านี้ ปรากฏ แล้วทั้งนั้น. บทว่า กตเม ปฏิจฺฉนฺนปริสฺสยา ความว่า พระสารีบุตรเถระ ถามว่า อันตรายปกปิดที่ไม่ปรากฏ เป็นไฉน ? บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า กายทุจฺจริตํ พึงทราบว่า เจตนาใน ปาณาติบาต, อทินนาทาน และกาเมสุมิจฉาจาร. บทว่า วจีทุจฺจริตํ พึงทราบว่า เจตนาในการพูดเท็จ, พูดส่อ เสียด, พูดคำหยาบ และพูดเพ้อเจ้อ. บทว่า มโนทุจฺจริตํ พึงทราบว่า อภิชฌา, พยาบาท และมิจฉา ทิฏฐิ. ชื่อว่า กายทุจริตเพราะอรรถว่า ความประพฤติชั่วที่เป็นไปทางกาย หรือความประพฤติชั่วเพราะความเป็นผู้ประทุษร้ายด้วยกิเลส แม้ในวจี ทุจริตเป็นต้นก็นัยนี้แหละ.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน