เล่มที่ 45
ชื่อว่า อปฺปตฺตมานโส เพราะอรรถว่า ยังไม่บรรลุอรหัตผล ท่านกล่...
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ประเภทเนื้อหา: คำสอน ลำดับที่: 104
เนื้อหา
ชื่อว่า อปฺปตฺตมานโส เพราะอรรถว่า ยังไม่บรรลุอรหัตผล ท่านกล่าวราคะว่าเป็น มานสะ ในบทนี้ว่า บทว่า มานสํ ได้แก่ราคะเที่ยวไป ดุจตาข่ายลอยอยู่บนอากาศ. ได้แก่จิตในบทนี้ว่า จิต มนะ ชื่อว่า มานสะ. ได้แก่ พระอรหัตในบทนี้ว่า พระเสกขะ ยังไม่บรรลุพระอรหัต พึงทำกาละ ในหมู่ชน. ในสูตรนี้ท่านประสงค์เอาพระอรหัตอย่างเดียว. ด้วยเหตุนั้นจึงเป็น อันกล่าวได้ว่า อปฺปตฺตารหตฺตสฺส แปลว่า ยังไม่บรรลุพระอรหัต. บทว่า อนุตฺตรํ คือ ประเสริฐที่สุด อธิบาย ว่า ไม่มีเหมือน. ชื่อว่า โยคกฺเขมํ ทีเดียว. บทว่า ปฏฺยมานสฺส ได้แก่ ความปรารถนาสองอย่าง คือ ตณฺหาปฏฺนา (ความปรารถนาด้วยตัณหา) ๑ ฉนฺทปฏฺนา (ความปรารถนา ด้วยความพอใจ) ๑. ตณฺหาปฏฺนา ได้ในบทนี้ว่า ปรารถนา กระซิบกระซาบถึงตัณหา หรือ บ่นถึงแต่ในการประดับตกแต่ง. กตฺตุกมฺยตากุสลจฺฉนฺทปฏฺนา ปรารถนาความพอใจในกุศล ใคร่จะทำได้ในบทนี้ว่า กระแสตัณหาของคนลามก ถูกตัด แล้ว ถูกกำจัดแล้ว ถูกทำให้หมดมานะ แล้ว ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจง เป็นผู้มากไปด้วยความปราโมทย์เถิด จง ปรารถนาความเกษมเถิด. ในที่นี้ท่านประสงค์เอา ฉันทปัฏฐนานี้แล. ด้วยเหตุนั้น บทว่า ปตฺถยมานสฺส จึงมีอธิบายว่า เป็นผู้ใคร่เพื่อจะทำความเกษมจากโยคะนั้น คือ น้อม โน้ม โอน ไปสู่ความเกษมนั้น.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน