เล่มที่ 27
บทว่า คทฺทูลพนฺโธ ได้แก่ สุนัขที่ถูกล่ามโซ่
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ประเภทเนื้อหา: คำสอน ลำดับที่: 295
เนื้อหา
บทว่า คทฺทูลพนฺโธ ได้แก่ สุนัขที่ถูกล่ามโซ่. บทว่า ขีเล คือ ที่เสาใหญ่ที่ยังไม่ได้ตอกลงในแผ่นดิน. บทว่า ถมฺเภ คือ ที่เสา (เล็ก) ที่ฝังไว้. ในบทว่า เอวเมว โข นี้ พึงทราบอธิบายดังต่อไปนี้ :- คนพาลที่อาศัยวัฏฏะ พึงทราบว่า เปรียบเหมือนสุนัข. ทิฏฐิ พึงทราบว่า เปรียบเหมือนโซ่ตรวน. สักกายะ พึงทราบว่า เปรียบเหมือนเสา. การหมุนไปตามสักกายะของปุถุชนผู้ถูกผูกติดไว้ที่กายของตน ด้วยทิฏฐิและตัณหา พึงทราบว่า เหมือนการวิ่งวนรอบเสาของสุนัข ตัว ที่ถูกล่ามโซ่และเชือกไว้ติดกับเสา. ว่าด้วยอุปมาขันธ์ ๕ ด้วยเสาล่ามสุนัข ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงสารนี้ มีที่สุดเบื้องต้นอันบุคคลตามไปรู้ไม่ได้แล้ว เงื่อนต้นแห่ง สงสาร จะไม่ปรากฏ แก่สัตว์ทั้งหลายผู้มี อวิชชา เป็นเครื่องกางกั้น มีตัณหาเป็นเครื่องผูกไว้ ท่องเที่ยวไปมาอยู่. ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สุนัขที่เขาล่ามเชือกแล้ว ถูกล่ามไว้ที่หลักหรือเสาอันมั่นคง. ถ้ามันจะ วิ่งไซร้ ก็จะวิ่งวนหลักหรือเสานั้น ถ้าจะยืนไซร้ ก็จะยืนชิดหลักหรือ เสานั้นนั่นเอง ถ้าจะนอนไซร้ ก็จะนอนชิดหลักหรือเสานั้นเอง แม้ฉันใด ก่อนภิกษุทั้งหลาย ปุถุชนไม่ได้สดับแล้วก็ฉันนั้นเหมือนกัน ย่อมตาม เห็นรูปว่า นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา ย่อมตามเห็น เวทนา... สัญญา... สังขาร... วิญญาณ ว่า นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา. แม้หากเขาจะเดินไปไซร้ ก็จะเดินใกล้ปัญจุปาทาน- ขันธ์เหล่านี้แหละ แม้หากจะยืนไซร้ ก็จะยืนติด ปัญจุปทานขันธ์ เหล่านี้ แหละ แม้หากจะนั่งไซร้ ก็จะนั่งติด ปัญจุปาทานขันธ์ เหล่านี้แหละ. เพราะ ฉะนั้นแลภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงพิจารณาจิตของตนเนือง ๆ อย่างนี้ว่า จิตนี้เศร้าหมอง เพราะ ราคะ โทสะ โมหะ มาแล้วตลอดกาลนาน.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน