เล่มที่ 19
คำว่า " ผู้มีอายุ
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ประเภทเนื้อหา: คำสอน ลำดับที่: 256
เนื้อหา
คำว่า " ผู้มีอายุ...นี้เรียกว่าอากิญจัญญา " คือ ที่ชื่อว่าอากิญจัญญา เพราะไม่มีความกังวลในอารมณ์. คำว่า " หรือจากตน " คือว่าง จากตน กล่าวคืออัตภาพบุรุษและบุคคลเป็นต้น. คำว่า " หรือจากของ ตน " ได้แก่ว่างจากของตน กล่าวคือ เครื่องเครามีจีวรเป็นต้น. คำว่า " ไม่มี เครื่องหมาย " ได้แก่ ชื่อว่าไม่มีเครื่องหมายเพราะไม่มีเครื่องหมายมีความ กำหนัดเป็นต้น. พระเถระกล่าวหมายเอาการเข้าถึงอรหัตตผล. คำว่า " ใจความ ก็ต่างกัน และ พยัญชนะก็ต่างกัน " ได้แก่ ทั้งพยัญชนะทั้งใจความของสิ่ง เหล่านั้นแตกต่างกัน. ในความแตกต่างกันเหล่านั้น ความแตกต่างกันแห่ง พยัญชนะแจ่มแจ้งแล้ว. ส่วนใจความ คือความหลุดพ้นทางใจที่ไม่จำกัด จำนวน ( อปฺปมาณา เจโตวิมุตฺติ ) เป็น มหัคคตะ. เป็นรูปาวจรโดยภูมิ แต่โดย อารมณ์มีสัตว์บัญญัติเป็นอารมณ์. อากิญจัญญาโดยภูมิเป็นอรูปาวจร โดยอารมณ์มีอารมณ์ที่ไม่พึงกล่าว. ความเป็นของว่าง ( สุญฺตา ) โดยภูมิ เป็นกามาวจร โดยอารมณ์ มีสังขารเป็นอารมณ์. สำหรับในที่นี้ท่านหมาย เอาวิปัสสนาว่า ความเป็นของว่าง. ความไม่มีนิมิต ( อนิมิตฺตา ) โดยภูมิเป็น โลกุตตระ โดยอารมณ์มีพระนิพพานเป็นอารมณ์ ในคำเป็นต้นว่า " ผู้มี อายุ ความกำหนัดแล เป็นสิ่งทำความประมาณ " ท่านกล่าวสิ่งที่ทำความประ มาณไว้ว่า เหมือนอย่างว่าที่เชิงเขา มีน้ำเน่าสิบห้าชนิด เป็นน้ำมีสีดำ ปรากฏราวกับว่าลึกตั้งร้อยวา แก่ผู้มองดู ไม่มีแม้แค่ท่วมหลังเท้าของผู้เอาไม้ เท้าหรือเชือกวัดอยู่ฉันใด. ฉันนั้นเหมือนกัน กิเลสมีความกำหนัดเป็นต้น ยังไม่เกิดขึ้นตราบใด ตราบนั้น ก็ไม่มีใครสามารถรู้จักบุคคลได้ ต่าง ก็ปรากฏเหมือนพระโสดาบัน เหมือนพระสกทาคามี และเหมือนพระอนาคามี ต่อเมื่อความกำหนัดเป็นต้น เกิดขึ้นแก่เขา จึงปรากฏออกมาว่า เป็นผู้กำหนัด ผู้ดุร้าย ผู้หลง. ความกำหนัดเป็นต้นเหล่านั้น ย่อมเกิดขึ้นแสดงประ- มาณของบุคคลว่า "คนนี้เพียงเท่านี้" ดังที่ว่ามานี้.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน