พระสุตตันตปิฎก มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์ เล่ม ๑
ยบท อนุปสฺสี แต่ใน คัมภีร์วิภังค์ พระองค์ตรัสไว้ว่า บทว่า อน...
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ประเภทเนื้อหา: คำสอน ลำดับที่: 607
เนื้อหา
ตรัสพลังแห่ง ภาวนา ไว้ด้วยการขจัด อภิชฌา และ โทมนัส ออกไป. อธิบายบท อนุปสฺสี แต่ใน คัมภีร์วิภังค์ พระองค์ตรัสไว้ว่า บทว่า อนุปสฺสี ความว่า บรรดาธรรมเหล่านั้น อนุปัสสนา คืออะไร ? คือปัญญา การรู้ทั่วถึง ฯ ลฯ สัมมาทิฏฐิ นี้เรียกว่า อนุปัสสนา. ภิกษุเข้าถึง เข้าถึงเรียบร้อยแล้ว เข้านาถึงแล้ว เข้ามาถึงเรียบร้อยแล้ว เข้าไปถึงแล้ว ถึงพร้อมแล้ว ประกอบแล้วด้วย อนุปัสสนา นี้ เพราะเหตุ นั้น จึงตรัสเรียกว่า อนุปสฺสี ผู้พิจารณาเห็นเนือง ๆ บทว่า วิหรติ ความว่า ย่อมผลัดเปลี่ยน เป็นไป รักษาไว้ ดำเนินไปเอง ให้ (ร่างกาย) ดำเนินไป นำไป พักผ่อน ด้วยเหตุนั้น จึงตรัสเรียกว่า วิหรติ. บทว่า อาตาปี ความว่า บรรดาธรรมเหล่านั้น อาตาปะ (ความ เพียร) คืออะไร ? คือ การปรารภความเพียรทางใจ ฯลฯ ความพยายามชอบ นี้เรียกว่า อาตาปะ ภิกษุเป็นผู้เข้าถึงแล้ว ฯลฯ ประกอบพร้อมแล้ว ด้วย อาตาปะ นี้ ด้วยเหตุนั้น จึงตรัสเรียกว่า อาตาปี. บทว่า สมฺปชาโน ความว่า บรรดาธรรมเหล่านั้น สัมปชัญญะ คืออะไร ? คือ ปัญญา ความรู้ทั่วถึง ฯลฯ สัมมาทิฏฐิ นี้เรียกว่า สัมปชัญญะ . ภิกษุเป็นผู้เข้าถึงแล้ว ฯลฯ ประกอบพร้อมแล้วด้วย สัมปชัญญะ นี้ ด้วยเหตุนั้น จึงตรัสเรียกว่า สมฺปชาโน .
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน